MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Union Executive & Parliament FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या उपराष्ट्रपतींसंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Which of the following statements about the Vice President of India is INCORRECT?

पर्याय (Options):
A

राज्य विधिमंडळाचे सदस्य त्यांच्या निवडणुकीत भाग घेत नाहीत.

B

ते राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती म्हणून काम करतात.

C

उपराष्ट्रपतींची निवड पाच वर्षांसाठी केली जाते.

D

लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर पर्याय 4 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • उपराष्ट्रपती ज्या तारखेला त्यांच्या पदावर प्रवेश करतात त्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी पद धारण करतात. म्हणून विधान 3 योग्य आहे. • मात्र, राष्ट्रपतींना राजीनामा पत्र पाठवून ते कधीही आपल्या पदाचा राजीनामा देऊ शकतात. • त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण होण्याआधी त्यांना पदावरून काढून टाकले जाऊ शकते. • त्याला काढून टाकण्यासाठी औपचारिक महाभियोग आवश्यक नाही. • राज्यसभेच्या सर्व तत्कालीन सदस्यांच्या बहुमताने मंजूर केलेल्या आणि लोकसभेने मान्य केलेल्या ठरावाद्वारे त्याला काढून टाकले जाऊ शकते. म्हणून विधान 4 अयोग्य आहे. • याचाच अर्थ हा ठराव राज्यसभेत प्रभावी बहुमताने आणि लोकसभेत साध्या बहुमताने मंजूर झाला पाहिजे. • येथे हे लक्षात घेतले पाहिजे की भारतातील प्रभावी बहुमत हे केवळ एक प्रकारचे विशेष बहुमत आहे आणि वेगळे नाही. • पुढे, हा ठराव लोकसभेत नव्हे तर केवळ राज्यसभेत मांडला जाऊ शकतो. • परंतु, किमान 14 दिवसांची आगाऊ सूचना दिल्याशिवाय असा कोणताही ठराव मांडता येणार नाही. • विशेष म्हणजे त्यांना हटवण्याचा कोणताही आधार घटनेत नमूद केलेला नाही. • उपराष्ट्रपती त्यांच्या उत्तराधिकारी पदाचा कार्यभार स्वीकारत नाही तोपर्यंत त्यांच्या पाच वर्षांच्या कार्यकाळापलीकडे पदावर राहू शकतात. • राज्य विधानसभेचे सदस्य त्याच्या निवडणुकीत भाग घेत नाहीत. म्हणून विधान 1 योग्य आहे. • तो त्या पदासाठी पुन्हा निवडून येण्यासही पात्र आहे. • तो कितीही पदासाठी निवडून येऊ शकतो. पूरक माहिती: • उपराष्ट्रपतींचे महत्त्वाचे अनुच्छेद : • अनुच्छेद 63: भारताचा एक उपराष्ट्रपती असेल. • अनुच्छेद 64: उपराष्ट्रपती हे राज्यांच्या परिषदेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतील आणि इतर कोणतेही लाभाचे पद धारण करणार नाहीत. म्हणून विधान 2 योग्य आहे. • अनुच्छेद 65: या मृत्यूमुळे, राजीनामा दिल्याने किंवा काढून टाकल्यामुळे किंवा अन्यथा राष्ट्रपतींच्या कार्यालयात कोणतीही जागा रिक्त झाल्यास उपराष्ट्रपती अध्यक्ष म्हणून काम करतील. • अनुच्छेद 66: उपराष्ट्रपतीची निवडणूक. • अनुच्छेद 93: लोकसभेचे अध्यक्ष आणि सभागृहाचे उपसभापती असतील.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 63 → लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 63 चा संबंध थेट 'लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('राज्य विधिमंडळाचे सदस्य त्यांच्या निवडणुकीत भाग घेत नाहीत.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.' हे ठरते. • पर्याय 2 ('ते राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती म्हणून काम करतात.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('उपराष्ट्रपतींची निवड पाच वर्षांसाठी केली जाते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('लोकसभा आणि राज्यसभेने मंजूर केलेल्या ठरावाद्वारे, राष्ट्रपतींकडून त्यांना पदावरून हटवले जाऊ शकते.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+