Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
राज्यघटनेच्या कोणत्या अनुच्छेदात भारताच्या नियंत्रक व महा लेखापरीक्षकांची कर्तव्ये नमूद केली आहेत?
Which Article of the Constitution prescribes the duties of the Comptroller and Auditor General of India?
पर्याय (Options):
A
अनुच्छेद 146
B
अनुच्छेद 147
C
अनुच्छेद 148
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
अनुच्छेद 149
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर अनुच्छेद 149 आहे.
• भारतीय संविधानातील अनुच्छेद 148 ते 151 भारताचे नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक यांच्याशी संबंधित आहे.
• भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) चे अधिकार अनुच्छेद 148 द्वारे स्थापित केले जातात.
• अनुच्छेद 149 भारताच्या नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षकांची कर्तव्ये विहित करते.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारताचे नियंत्रक आणि महा लेखापरीक्षक यांना भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाप्रमाणेच दर्जा प्राप्त होतो.
• CAG ची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती करतात.
• CAG आपल्या सहीनिशी राष्ट्रपतीकडे राजीनामा सादर करतो.
• CAG 6 वर्षे किंवा वयाची 65 वर्षे, यापैकी जे आधी असेल ते पद धारण करते.
• CAG हे भारतीय लेखापरीक्षण आणि लेखा विभागाचे प्रमुख असतात.
• CAG ला "लोकलेखा समितीचे कान व डोळे" असेही संबोधले जाते.
पूरक माहिती:
• व्ही. नरहरी राव यांनी भारताचे पहिले CAG म्हणून काम केले होते.
• के. संजय मूर्ती हे भारताचे विद्यमान CAG आहेत.
• अनुच्छेद 124 ते 147 भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाशी संबंधित आहे.