MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Constitutional Amendments, Schedules & Emergency FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जर एखादे विशिष्ट क्षेत्र भारतीय संविधानाच्या पाचव्या अनुसूची अंतर्गत आणले गेले, तर खालीलपैकी कोणते विधान त्याचा परिणाम सर्वात योग्यरित्या दर्शवते?

If a particular area is brought under the Fifth Schedule of the Constitution of India, which one of the following statements best reflects the consequence of it?

पर्याय (Options):
A

यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

यामुळे त्या क्षेत्रात स्थानिक स्वराज्य संस्था निर्माण होईल.

C

यामुळे त्या क्षेत्राचे केंद्रशासित प्रदेशात रूपांतर होईल.

D

अशी क्षेत्रे असलेल्या राज्याला विशेष दर्जाचे राज्य म्हणून घोषित केले जाईल.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पर्याय 1 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: भारतीय संविधानाची 5 वी अनुसूची • पाचव्या अनुसूचीमध्ये, अनुसूचित क्षेत्रे आणि अनुसूचित जमाती यांचे प्रशासन आणि नियंत्रण यावर भाष्य करण्यात आले आहे. • अनुच्छेद 244(1) हे थेट 5 व्या अनुसूचीशी संबंधित आहे. • सध्या 10 राज्यांमध्ये पाचव्या अनुसूचीतील क्षेत्रे आहेत: आंध्रप्रदेश, छत्तीसगड, गुजरात, हिमाचल प्रदेश, झारखंड, मध्यप्रदेश, महाराष्ट्र, ओडिशा, राजस्थान आणि तेलंगणा. • एखादे क्षेत्र अनुसूचित क्षेत्र म्हणून घोषित करण्यासाठीचे निकष खालीलप्रमाणे आहेत: • आदिवासी लोकसंख्येचे प्राबल्य; • क्षेत्राची सलगता आणि वाजवी आकारमान; • क्षेत्राचे अल्प-विकसित स्वरूप; आणि • लोकांच्या आर्थिक स्तरमानातील स्पष्ट तफावत. • राज्यपाल, जनजाति सल्लागार परिषदेशी सल्लामसलत केल्यानंतर अनुसूचित क्षेत्राच्या शांतता आणि सुशासनासाठी नियम बनवू शकतात. • असे नियम आदिवासींकडून बिगर-आदिवासी सदस्यांना किंवा अनुसूचित जमातीच्या सदस्यांमध्ये जमिनीचे हस्तांतरण करण्यास मनाई किंवा निर्बंध घालू शकतात आणि अनुसूचित जमातीच्या सदस्यांना जमिनीचे वाटप नियंत्रित करू शकतात. म्हणून, पर्याय 1 योग्य आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('यामुळे त्या क्षेत्रात स्थानिक स्वराज्य संस्था निर्माण होईल.') आणि पर्याय 1 ('यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 244 → यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 244 चा संबंध थेट 'यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('यामुळे त्या क्षेत्रात स्थानिक स्वराज्य संस्था निर्माण होईल.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('यामुळे त्या क्षेत्राचे केंद्रशासित प्रदेशात रूपांतर होईल.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('अशी क्षेत्रे असलेल्या राज्याला विशेष दर्जाचे राज्य म्हणून घोषित केले जाईल.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे बिगर-आदिवासी व्यक्तींना होणारे हस्तांतरण रोखले जाईल.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+