योग्य उत्तर राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग आहे.
मुख्य मुद्दे
• भारतीय राज्यघटनेच्या ऐंशीवी सुधारणा कायदा, २००३ ने अनुसूचित जमातींसाठी राष्ट्रीय आयोगाची स्थापना केली.
• अनुसूचित जमातींच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी आणि त्यांचा विकास सुनिश्चित करण्यासाठी आयोगाची स्थापना करण्यात आली.
• आयोगाला खालील अधिकार आणि कार्ये आहेत:
• संविधान आणि इतर कायद्यांतर्गत अनुसूचित जमातींसाठी प्रदान केलेल्या संरक्षणाच्या अंमलबजावणीची तपासणी आणि निरीक्षण करणे.
• अनुसूचित जमातींचे हक्क आणि संरक्षणापासून वंचित राहण्याच्या विशिष्ट तक्रारींची चौकशी करणे.
• अनुसूचित जमातींच्या कल्याणाशी संबंधित सर्व बाबींवर केंद्र सरकार आणि राज्य सरकारांना सल्ला देणे.
• अनुसूचित जमातींच्या संरक्षण, विकास आणि प्रगतीसाठी शिफारशी करणे.
• त्याच्या क्रियाकलाप आणि निष्कर्षांवर अहवाल प्रकाशित करणे.
• आयोगाचे अध्यक्ष अध्यक्ष असतात ज्याची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती करतात.
• अध्यक्षांना उपाध्यक्ष आणि काही सदस्य मदत करतात.
• आयोगाचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे आणि देशाच्या विविध भागात प्रादेशिक कार्यालये आहेत.
महत्वाचे मुद्दे
+--------------------+----------------------------------------------------------------------------+
| दुरुस्ती | स्थापना केली |
+--------------------+----------------------------------------------------------------------------+
| ७३वी दुरुस्ती | पंचायती राज |
| ७४वी दुरुस्ती | नगरपरिषद |
| 81 वी घटनादुरुस्ती | लोकसभेच्या जागांची संख्या वाढली |
| ८२वी दुरुस्ती | राज्यसभेतील जागांची संख्या वाढली |
| 86 वी दुरुस्ती | शिक्षणाचा अधिकार |
| 87 वी दुरुस्ती | माहितीचा अधिकार |
| ८८वी दुरुस्ती | कौटुंबिक हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण |
| ८९वी दुरुस्ती | राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग |
| 90 वी दुरुस्ती | लोकसभा आणि राज्यसभेतील अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीसाठी जागांचे आरक्षण |
+--------------------+----------------------------------------------------------------------------+
The correct answer is National Commission for Scheduled Tribes.
Explanation & Key Takeaways:
• The Eighty-ninth Amendment Act, 2003 of the Indian Constitution established the National Commission for Scheduled Tribes.
• The Commission was established to protect the interests of the Scheduled Tribes and to ensure their development.
• The Commission has the following powers and functions:
• To investigate and monitor the implementation of safeguards provided for the Scheduled Tribes under the Constitution and other laws.
• To inquire into specific complaints of deprivation of rights and safeguards of the Scheduled Tribes.
• To advise the Central Government and State Governments on all matters relating to the welfare of the Scheduled Tribes.
• To make recommendations for the protection, development and advancement of the Scheduled Tribes.
• To publish reports on its activities and findings.
• The Commission is headed by a Chairperson who is appointed by the President of India.
• The Chairperson is assisted by a Vice-Chairperson and a few members.
• The Commission has its headquarters in New Delhi and has regional offices in different parts of the country.
Important Notes:
+----------------+---------------------------------------------------------------------------------------------+
| Amendment | Established |
+----------------+---------------------------------------------------------------------------------------------+
| 73rd Amendment | Panchayati Raj |
| 74th Amendment | Municipal council |
| 81st Amendment | Increased number of seats in Lok Sabha |
| 82nd Amendment | Increased number of seats in Rajya Sabha |
| 86th Amendment | Right to Education |
| 87th Amendment | Delimitation (Amendment) Act, of 2003. |
| 88th Amendment | Provision of Service Tax was made under Article 268-A |
| 89th Amendment | National Commission for Scheduled Tribes |
| 90th Amendment | Reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in Lok Sabha and Rajya Sabha |
+----------------+---------------------------------------------------------------------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('भारतीय स्पर्धा आयोग') आणि पर्याय 4 ('राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Competition Commission of India') with Option 4 ('National Commission for Scheduled Tribes'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.
Mnemonic: 'Article 268 → National Commission for Scheduled Tribes'. Associate Article 268 directly with 'National Commission for Scheduled Tribes'. Remember this core constitutional pairing.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('भारतीय स्पर्धा आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('राष्ट्रीय मागासवर्ग आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('राष्ट्रीय महिला आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोग') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Competition Commission of India'): Incorrect. As per official verified records, 'National Commission for Scheduled Tribes' is the valid fact.
• Option 2 ('National Commission for Backward Classes'): Incorrect. As per official verified records, 'National Commission for Scheduled Tribes' is the valid fact.
• Option 3 ('National Commission for Woman'): Incorrect. As per official verified records, 'National Commission for Scheduled Tribes' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('National Commission for Scheduled Tribes').