MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Making, Preamble & Features of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानानुसार, संपत्तीचे केंद्रीकरण हे कशाचे उल्लंघन आहे?

Under the Indian Constitution, concentration of wealth is the violation of

पर्याय (Options):
A

समानतेचा हक्क

B

राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

स्वातंत्र्याचा हक्क

D

कल्याणकारी संकल्पना

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय संविधानाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या अनुच्छेद 39 (c) अन्वये, आर्थिक व्यवस्थेच्या कार्यामुळे संपत्ती आणि उत्पादनाच्या साधनांच्या केंद्रीकरणामुळे सामान्य नुकसान होऊ नये. त्यामुळे संपत्तीचे केंद्रीकरण हे राज्य धोरणाच्या निर्देशक तत्त्वांचे उल्लंघन करते. म्हणून, पर्याय 2 योग्य आहे. महत्त्वाची टीप: राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) • भारतीय संविधानाच्या भाग-IV अंतर्गत, अनुच्छेद 36-51, राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांशी (DPSP) संबंधित आहेत. • राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) या संकल्पनेच्या स्त्रोत हा 1937 ची आयरिश राज्यघटना होती, ज्याने स्पॅनिश राज्यघटनेकडून ती घेतली होती. • या भागामध्ये समाविष्ट असलेल्या तरतुदी न्यायप्रविष्ट नाहीत, परंतु ही तत्त्वे देशाच्या कारभारात मूलभूत असून कायदे करताना ही तत्त्वे लागू करणे हे राज्याचे कर्तव्य असेल. • जरी बहुतेक मूलभूत हक्क हे राज्यावर नकारात्मक दायित्व असली, तरी DPSPs हे राज्यासाठी सकारात्मक दायित्वे आहेत, जी न्यायप्रविष्ट नाहीत. • डॉ. बी. आर. आंबेडकरांनी या तत्त्वांचे वर्णन भारतीय संविधानाची '‘नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्ये' असे केले होते. • लोकांसाठी सामाजिक-आर्थिक न्याय सुनिश्चित करणे आणि भारताला कल्याणकारी राज्य म्हणून स्थापित करणे हे या तत्त्वांचे उद्दिष्ट आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('स्वातंत्र्याचा हक्क') आणि पर्याय 2 ('राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 39 → राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 39 चा संबंध थेट 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('समानतेचा हक्क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' हे ठरते. • पर्याय 3 ('स्वातंत्र्याचा हक्क'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' हे ठरते. • पर्याय 4 ('कल्याणकारी संकल्पना'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+