MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Fundamental Rights, DPSP & Fundamental Duties FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आणीबाणीच्या काळात कोणते मूलभूत हक्क निलंबित केले जाऊ शकत नाहीत?

During emergency which fundamental rights cannot be suspended?

पर्याय (Options):
A

अनुच्छेद 14-15

B

अनुच्छेद 20-21

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

अनुच्छेद18-19

D

अनुच्छेद 16-17

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर अनुच्छेद 20-21 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • आणीबाणीच्या काळात, अनुच्छेद 20 आणि 21 हे दोन मुलभूत हक्क रद्द केले जाऊ शकत नाहीत. • अनुच्छेद 20: हे अनुच्छेद अपराधांच्या दोषसिद्धीबाबत संरक्षण करते. • अनुच्छेद 21: हे अनुच्छेद व्यक्तीच्या जीवित आणि व्यक्तिगत स्वातंत्र्याच्या हक्कांचे संरक्षण करते. • राष्ट्रीय आणीबाणी दरम्यान मूलभूत हक्क: • अनुच्छेद 358 आणि 359 मुलभूत हक्कांवर राष्ट्रीय आणीबाणीच्या परिणामाचे वर्णन करतात. • या दोन तरतुदी खाली स्पष्ट केल्या आहेत: • अनुच्छेद 19 अंतर्गत मूलभूत अधिकारांचे निलंबन: • अनुच्छेद 358 नुसार, जेव्हा राष्ट्रीय आणीबाणीची घोषणा केली जाते, तेव्हा अनुच्छेद 19 अंतर्गत सहा मूलभूत अधिकार आपोआप निलंबित होतात. • आणीबाणीची मुदत संपल्यानंतर अनुच्छेद 19 आपोआप पुनर्जीवित होते. • 44 व्या दुरुस्ती कायद्याने असे नमूद केले आहे की अनुच्छेद19 केवळ तेव्हाच निलंबित केले जाऊ शकते जेव्हा युद्ध किंवा बाह्य आक्रमणाच्या आधारावर राष्ट्रीय आणीबाणी घातली जाते आणि सशस्त्र बंडखोरीच्या बाबतीत नाही. पूरक माहिती: • इतर मूलभूत हक्कांचे निलंबन: • अनुच्छेद 359 अन्वये, राष्ट्रपतींना राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी कोणत्याही न्यायालयात जाण्याचा अधिकार आदेशाद्वारे निलंबित करण्याचा अधिकार आहे. • अशा प्रकारे, उपचारात्मक उपाय निलंबित केले जातात आणि मूलभूत अधिकार नाहीत. • अंमलबजावणीचे निलंबन केवळ राष्ट्रपतींच्या आदेशात निर्दिष्ट केलेल्या मूलभूत अधिकारांशी संबंधित आहे. • निलंबन आणीबाणीच्या ऑपरेशन दरम्यान किंवा कमी कालावधीसाठी असू शकते. • हा आदेश संसदेच्या प्रत्येक सभागृहासमोर मंजुरीसाठी ठेवण्यात यावा. • अनुच्छेद 20 आणि 21 द्वारे हमी दिलेल्या मूलभूत अधिकारांच्या अंमलबजावणीसाठी न्यायालयात जाण्याचा अधिकार राष्ट्रपती निलंबित करू शकत नाही, असा 44वा दुरुस्ती कायदा अनिवार्य करतो.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'कलम 20-21' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 20 → कलम 20-21'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 20 चा संबंध थेट 'कलम 20-21' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('कलम 14-15'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 20-21' हे ठरते. • पर्याय 3 ('अनुच्छेद18-19'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 20-21' हे ठरते. • पर्याय 4 ('कलम 16-17'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 20-21' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('कलम 20-21') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+