पर्याय 2 बरोबर आहे, म्हणजे भारत सरकार कायदा, 1858 .
• मध्ये ऑगस्ट 1858 भारत सरकार कायदा, ब्रिटिश संसदेने कंपनीच्या राजवटीचा अंत करणारा कायदा मंजूर केला. भारतातील ब्रिटिश सरकारचे नियंत्रण ब्रिटिश राजघराण्याकडे हस्तांतरित करण्यात आले. 1857 च्या उठावामुळे हे घडले.
• देशाच्या प्रशासनात कोणत्याही लोकप्रिय सहभागाशिवाय भारतावर संपूर्ण (ब्रिटिश) शाही नियंत्रण प्रदान केले.
• भारताच्या कारभाराचे सर्व अधिकार गव्हर्नर-जनरल इन कौन्सिलकडे होते जे राज्य सचिवांना जबाबदार होते.
• परराष्ट्र सचिव हे शेवटी ब्रिटिश संसदेसाठी जबाबदार होते.
• कंपनीकडून सत्ता ब्रिटिश राजघराण्याकडे हस्तांतरित करण्यात आली.
• गव्हर्नर जनरलला भारताचा व्हाइसरॉय बनवण्यात आले.
अतिरिक्त तथ्ये:
+-----------------------------+----------------------------------+
| बंगालचे पहिले गव्हर्नर जनरल | वॉरेन हेस्टिंग्ज (1773-1785) |
+-----------------------------+----------------------------------+
| भारताचे पहिले गव्हर्नर जनरल | लॉर्ड विल्यम बेंटिक (1828-1835 ) |
| भारताचे पहिले व्हाइसरॉय | लॉर्ड कॅनिंग (1856-62) |
+-----------------------------+----------------------------------+
Option 2 is correct, i.e. Govt of India Act, 1858.
• In August 1858 Govt of India Act, the British Parliament passed an Act that put an end to the rule of the Company. The control of the British Government in India was transferred to the British Crown. It took place due to the Revolt of 1857.
• It provided absolute (British) imperial control over India without any popular participation in the administration of the country.
• All the authority for the governance of India was vested in the Governor-General in Council who was responsible to the Secretary of State.
• The Secretary of State was ultimately responsible for the British Parliament.
• The power was transferred from the Company to the British Crown.
• The Governor-General was made the Viceroy of India.
Extra facts:
+----------------------------------+-----------------------------------+
| First Governor-General of Bengal | Warren Hastings (1773-1785) |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| First Governor-General of India | Lord William Bentinck (1828-1835) |
| First Viceroy of India | Lord Canning (1856-62) |
+----------------------------------+-----------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('1818 चा सनद कायदा') आणि पर्याय 2 ('भारत सरकार कायदा, 1858') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Charter Act, 1818') with Option 2 ('Govt of India Act, 1858'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → भारत सरकार कायदा, 1858'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'भारत सरकार कायदा, 1858' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.
Mnemonic: 'Constitutional Clause → Govt of India Act, 1858'. Associate Constitutional Clause directly with 'Govt of India Act, 1858'. Remember this core constitutional pairing.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('1835 चा सनद कायदा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार कायदा, 1858' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('1818 चा सनद कायदा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार कायदा, 1858' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('1853 चा सनद कायदा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारत सरकार कायदा, 1858' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('भारत सरकार कायदा, 1858') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Charter Act, 1835'): Incorrect. As per official verified records, 'Govt of India Act, 1858' is the valid fact.
• Option 3 ('Charter Act, 1818'): Incorrect. As per official verified records, 'Govt of India Act, 1858' is the valid fact.
• Option 4 ('Charter Act, 1853'): Incorrect. As per official verified records, 'Govt of India Act, 1858' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Govt of India Act, 1858').