MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Making, Preamble & Features of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणती घटनात्मक तरतूद भारतीय राज्यघटनेने ब्रिटिश राज्यघटनेतून घेतली आहे?

Which of the following constitutional provision was borrowed by Indian Constitution from British Constitution?

पर्याय (Options):
A

न्यायिक पुनरावलोकन

B

कायद्याने स्थापित केलेली प्रक्रिया

C

संसदीय विशेषाधिकार

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

आणीबाणीच्या काळात मूलभूत अधिकारांचे निलंबन

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर संसदीय विशेषाधिकार हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • ब्रिटिश राज्यघटनेतून घेतलेली वैशिष्ट्ये अशी आहेत: • संसदीय सरकार, • कायद्याचे राज्य, • वैधानिक प्रक्रिया, • एकल नागरिकत्व, • मंत्रिमंडळ प्रणाली, • परमाधिकार प्राधिलेख, • संसदीय विशेषाधिकार आणि द्विसदनवाद. • संसदीय विशेषाधिकार: • संसदीय विशेषाधिकार हे संसदेच्या सदस्यांना प्राप्त असलेले काही हक्क आणि उन्मुक्ति आहेत. • वैयक्तिकरित्या आणि एकत्रितपणे याचा उपयोग केला जातो जेणेकरून ते "त्यांची कार्ये प्रभावीपणे पार पाडू शकतील". • संविधानाच्या कलम 105 मध्ये दोन विशेषाधिकारांचा स्पष्टपणे उल्लेख आहे, ते म्हणजे संसदेतील भाषण स्वातंत्र्य आणि त्याच्या कामकाजाच्या प्रकाशनाचा अधिकार. • संविधानात निर्दिष्ट केलेल्या विशेषाधिकारांव्यतिरिक्त, दिवाणी प्रक्रिया संहिता, 1908, सभागृहाची किंवा त्याच्या समितीची बैठक चालू असताना आणि ती सुरू होण्याच्या चाळीस दिवस आधी आणि ती संपल्यानंतर चाळीस दिवसांपर्यंत दिवाणी प्रक्रियेअंतर्गत सदस्यांना अटक आणि ताब्यात घेण्यापासून मुक्ति ची तरतूद करते. पूरक माहिती: +--------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | देश | घेतलेल्या तरतुदी | +--------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | युयसए | मूलभूत हक्क न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य न्यायिक पुनरावलोकन राष्ट्रपतींचा महाभियोग सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची हकालपट्टी उपाध्यक्ष पद | | जपान | कायद्याने स्थापित केलेली प्रक्रिया | | जर्मनी | आणीबाणीच्या काळात मूलभूत अधिकारांचे निलंबन | +--------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('आणीबाणीच्या काळात मूलभूत अधिकारांचे निलंबन') आणि पर्याय 3 ('संसदीय विशेषाधिकार') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 105 → संसदीय विशेषाधिकार'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 105 चा संबंध थेट 'संसदीय विशेषाधिकार' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('न्यायिक पुनरावलोकन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसदीय विशेषाधिकार' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कायद्याने स्थापित केलेली प्रक्रिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसदीय विशेषाधिकार' हे ठरते. • पर्याय 4 ('आणीबाणीच्या काळात मूलभूत अधिकारांचे निलंबन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसदीय विशेषाधिकार' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('संसदीय विशेषाधिकार') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+