MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity State Executive & State Legislature FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

राज्यपालांसंदर्भात कोणते विधान योग्य नाही?

Which is NOT the correct statement about the Governor?

पर्याय (Options):
A

ते मुख्यमंत्री आणि इतर मंत्र्यांची नियुक्ती करतात.

B

त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

ते विशिष्ट परिस्थितीत अध्यादेश जारी करू शकतात.

D

राज्यपालांकडे राज्याचे कार्यकारी अधिकार असतात.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर हे आहे की त्याच्याकडे एखाद्या व्यक्तीची मृत्युदंड माफ करण्याची, सूट देण्याची आणि क्षमा करण्याची शक्ती आहे . स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • विधान 1: • मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती करण्याचा अधिकार राज्यपालांना आहे. • मुख्यमंत्र्यांच्या सल्ल्यानुसार राज्यपालांकडून इतर मंत्र्यांची औपचारिक नियुक्ती केली जाते. त्यामुळे विधान 1 योग्य आहे. • विधान 2: • भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 72 नुसार माफी, सूट, सवलत किंवा शिक्षेची माफी किंवा कोणत्याही गुन्ह्यासाठी दोषी ठरलेल्या कोणत्याही व्यक्तीची शिक्षा स्थगित, माफी किंवा कमी करण्याचा अधिकार भारताच्या राष्ट्रपतींकडे निहित आहे. • भारतीय राज्याच्या राज्यपालाला फाशीची शिक्षा माफ करण्याचा अधिकार नाही. • तसेच, त्यांच्याकडे राज्याच्या कार्यकारी अधिकाराचा विस्तार आहे अशा प्रकरणाशी संबंधित असलेल्या कोणत्याही कायद्याच्या विरूद्ध कोणत्याही गुन्ह्यासाठी दोषी ठरलेल्या कोणत्याही व्यक्तीची शिक्षा, स्थगिती, माफी किंवा शिक्षेची माफी मंजूर करण्याचा अधिकार आहे, परंतु मृत्युदंडाच्या शिक्षेच्या बाबतीत नाही. त्यामुळे विधान 2 अयोग्य आहे. • विधान 3: • राज्य विधानसभेचे (किंवा द्विसदनीय विधानसभा असलेल्या राज्यांतील दोन्ही सभागृहे) अधिवेशन चालू नसताना राज्यपाल अध्यादेश जारी करू शकतात, जर तात्काळ कारवाईची आवश्यकता असेल. • अशा अध्यादेशांना विधिमंडळाने पारित केलेल्या कायद्यांप्रमाणेच शक्ती आणि प्रभाव असतो, परंतु ते अधिवेशनात परत आल्यावर विधिमंडळाने मंजूर केले पाहिजेत. त्यामुळे विधान 3 योग्य आहे. • विधान 4: • राज्याची कार्यकारी शक्ती राज्यपालांकडे असते. • राज्यपाल या अधिकाराचा वापर थेट किंवा त्यांच्या किंवा तिच्या अधीनस्थ अधिकार्‍यांमार्फत घटनेनुसार करतात. त्यामुळे विधान 4 योग्य आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 72 → त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 72 चा संबंध थेट 'त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('ते मुख्यमंत्री आणि इतर मंत्र्यांची नियुक्ती करतात.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('ते विशिष्ट परिस्थितीत अध्यादेश जारी करू शकतात.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('राज्यपालांकडे राज्याचे कार्यकारी अधिकार असतात.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('त्यांना एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूदंडाच्या शिक्षेत माफी देण्याचा, ती कमी करण्याचा आणि क्षमा करण्याचा अधिकार आहे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+