MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Fundamental Rights, DPSP & Fundamental Duties FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता मुलभूत अधिकार केवळ भारतातील नागरिकांना उपलब्ध आहे?

Which of the following article of fundamental rights is available only to citizens of India?

पर्याय (Options):
A

समानतेचा अधिकार (अनुच्छेद 14)

B

जगण्याचा आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचा अधिकार (अनुच्छेद 21)

C

मुक्तपणे धर्माचा दावा, आचरण आणि प्रचार करण्याचा अधिकार (अनुच्छेद 25)

D

अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (अनुच्छेद 29)

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (अनुच्छेद 29) हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • मूलभूत अधिकार केवळ भारतातील नागरिकांना उपलब्ध आहेत • धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान या आधारावर भेदभाव करण्यास मनाई. (अनुच्छेद 15) • सार्वजनिक रोजगाराच्या बाबतीत संधीची समानता. (अनुच्छेद 16) • उल्लेख केलेल्या स्वातंत्र्याच्या सहा मूलभूत अधिकारांचे संरक्षण. (अनुच्छेद19) • अल्पसंख्याकांच्या भाषा, लिपी आणि संस्कृतीचे संरक्षण. (अनुच्छेद 29) म्हणून, पर्याय 4 हे योग्य उत्तर आहे. • शैक्षणिक संस्थांची स्थापना आणि प्रशासन करण्याचा अल्पसंख्याकांचा अधिकार. (अनुच्छेद 30) मुलभूत हक्क हे अन्यदेशी शत्रू वगळता नागरिक आणि परदेशी दोघांनाही उपलब्ध आहेत. • कायद्यासमोर समानता आणि कायद्याचे समान संरक्षण. (अनुच्छेद 14) • गुन्ह्यांसाठी दोषी ठरविण्याच्या संदर्भात संरक्षण. (अनुच्छेद 20) • जीवन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे संरक्षण. (अनुच्छेद 21) • प्राथमिक शिक्षणाचा अधिकार. (अनुच्छेद 21A) • काही प्रकरणांमध्ये अटक आणि अटकेपासून संरक्षण. (अनुच्छेद 22) • माणसांचे क्रयविक्रय आणि जबरदस्ती मजुरी यावर बंदी. (अनुच्छेद 23) • कारखान्यांमध्ये मुलांना कामावर ठेवण्यास मनाई (अनुच्छेद 24) • विवेक स्वातंत्र्य आणि मुक्त व्यवसाय, धर्माचे आचरण आणि प्रचार. (अनुच्छेद 25) • धार्मिक व्यवहार व्यवस्थापित करण्याचे स्वातंत्र्य. (अनुच्छेद 26) • कोणत्याही धर्माच्या संवर्धनासाठी कर भरण्यापासून स्वातंत्र्य. (अनुच्छेद 27) • विशिष्ट शैक्षणिक संस्थांमध्ये धार्मिक सूचना किंवा उपासनेस उपस्थित राहण्यापासून स्वातंत्र्य. (अनुच्छेद 28)
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('समानतेचा अधिकार (कलम 14)') आणि पर्याय 4 ('अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 29 → अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 29 चा संबंध थेट 'अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('समानतेचा अधिकार (कलम 14)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)' हे ठरते. • पर्याय 2 ('जगण्याचा आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याचा अधिकार (कलम 21)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)' हे ठरते. • पर्याय 3 ('मुक्तपणे धर्माचा दावा, आचरण आणि प्रचार करण्याचा अधिकार (कलम 25)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण (कलम 29)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+