Polity
Central Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
लोकसभेचे कामकाज बरखास्त करण्याचा अधिकार ________ यांना असतो.
The power to prorogue the Lok sabha rests with the ________.
पर्याय (Options):
A
प्रवक्ता
B
भारताचे मुख्य सरन्यायाधीश
C
पंतप्रधान
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
राष्ट्रपती
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
राष्ट्रपती हे उत्तर योग्य आहे.
• संविधानाच्या कलम 85 (2) अंतर्गत,राष्ट्रपती विधिमंडळाचे दोन्ही सभागृहांचे किंवा एका सभागृहाचे कामकाज वेळोवेळी बरखास्त करू शकतात.
• वर दिलेल्या संविधानिक तरतूदीनुसार राष्ट्रपतीच्या आदेशावरून सभागृहातील कामकाज तहकूब झाल्यास त्याला 'सत्रसमाप्ती' असे म्हणतात.
• सत्रसमाप्ती सभागृहाची बैठक व सत्र दोन्हीही समाप्त करते.
• सामान्यपणे, सभागृहाच्या अध्यक्षाने सभागृहाचे कामकाज बरखास्त अर्थात विसर्जित केल्यानंतर काही दिवसांनी राष्ट्रपती सभागृह विसर्जित करण्यासाठीचे परिपत्रक जारी करतात.
• असे असले तरीही, सभागृहाचे कामकाज चालू असताना देखील राष्ट्रपती सभागृह बरखास्त करू शकतात.
'तहकूब', 'बरखास्त' व 'विसर्जित' यामधील फरक
• तहकूब केल्याने बैठकीचे कामकाज ठराविक कालावधीपुरते स्थगित होते.
• हा कालावधी काही तासांचा, दिवसांचा किंवा आठवड्यांचा असू शकतो.
• यावेळी पुनर्बैठकीचा कालावधी निश्चित असतो.
अनिश्चित काळासाठी बरखास्त
• अनिश्चित काळासाठी बरखास्ती विधिमंडळाचे कामकाज अनिश्चित काळासाठी स्थगित करते.
• जेव्हा पुनर्बैठकीचा दिवस निश्चित न करता सभागृहाचे कामकाज तहकूब होते तेव्हा ते अनिश्चित काळासाठी बरखास्त झालेले असते.
सत्रसमाप्ती
• सत्रसमाप्ती म्हणजे राष्ट्र्पतींच्या आदेशानुसार सभागृहाचे कामकाज स्थगित होणे.
• सामान्यपणे, सभागृहाच्या अध्यक्षाने सभागृहाचे कामकाज बरखास्त अर्थात विसर्जित केल्यानंतर काही दिवसांनी राष्ट्रपती सभागृह विसर्जित करण्यासाठीचे परिपत्रक जारी करतात.
विसर्जन
• सभागृहाचे कामकाज विसर्जित केल्याने सभागृहाचे अस्तित्व संपुष्टात येते. आणि सार्वत्रिक निवडणुका झाल्यानंतर नवीन सभागृह तयार करण्यात येते.