MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Union Executive & Parliament FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कोणते कलम 'संविधानात सुधारणा करण्याचा संसदेचा अधिकार आणि त्यासाठीची कार्यपद्धती' याच्याशी संबंधित आहे?

Which Article deals with the 'Power of Parliament to amend the Constitution and procedure therefor'?

पर्याय (Options):
A

कलम 352

B

कलम 249

C

कलम 368

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

कलम 356

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
कलम 368 हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: कलम 368 • संविधानात सुधारणा करण्याचा संसदेचा अधिकार आणि त्यासाठीची कार्यपद्धती. • संसद आपल्या घटक शक्तीच्या वापरात या अनुच्छेदात दिलेल्या प्रक्रियेनुसार या घटनेतील कोणतीही तरतूद समाविष्ट करुन, बदल करुन किंवा रद्द करुन बदल करू शकते. • संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात या उद्देशासाठी विधेयक सादर करुनच या संविधानातील दुरुस्तीची सुरुवात केली जाऊ शकते. • जेव्हा विधेयक प्रत्येक सभागृहात त्या सभागृहाच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या बहुमताने आणि त्या सभागृहात उपस्थित असलेल्या आणि मतदान करणाऱ्या सदस्यांपैकी कमीत कमी दोन तृतीयांश सदस्यांच्या बहुमताने मंजूर केले जाते, तेव्हा ते राष्ट्रपतींना सादर केले जाते. पूरक माहिती: कलम 352 • कलम 352 (राष्ट्रीय आणीबाणी) नुसार जर राष्ट्रपतींना ठामपणे असे वाटत असेल की गंभीर आणीबाणी अस्तित्वात आहे ज्याद्वारे भारताच्या किंवा भारताच्या भूभागाच्या कोणत्याही भागाच्या सुरक्षेला युद्ध किंवा बाह्य आक्रमण किंवा सशस्त्र बंडखोरीमुळे धोका आहे, तर ते आणीबाणी घोषित करु शकतात. • ही आणीबाणी संपूर्ण भारताच्या किंवा भारतीय भूभागाच्या संदर्भात असू शकते. कलम 356 • भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 356 नुसार, राज्य सरकार घटनात्मक तरतुदींनुसार काम करु शकत नसल्यास केंद्र सरकार राज्य यंत्रणेवर थेट नियंत्रण ठेवू शकते. • कलम 356 मध्ये असे म्हटले आहे की “राज्याच्या राज्यपालांकडून किंवा अन्यथा अहवाल मिळाल्यावर राष्ट्रपती समाधानी असल्यास, अशी परिस्थिती उद्भवली आहे ज्यामध्ये या राज्यघटनेच्या तरतुदींनुसार राज्याचे सरकार चालू ठेवता येत नाही तर राष्ट्रपती एखाद्या राज्यात आणीबाणीची घोषणा करू शकतात”. कलम 249 • भारतीय राज्यघटनेतील कलम 249 हे राज्य यादीतील विषयांच्या संदर्भात संसदेच्या विधायी अधिकारांशी संबंधित आहे. राज्याच्या यादीत समाविष्ट असलेल्या कोणत्याही बाबीसंदर्भात कायदे करण्याचा अधिकार संसदेला देते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('कलम 356') आणि पर्याय 3 ('कलम 368') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 368 → कलम 368'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 368 चा संबंध थेट 'कलम 368' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('कलम 352'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 368' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कलम 249'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 368' हे ठरते. • पर्याय 4 ('कलम 356'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 368' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('कलम 368') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+