Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारताच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या : 1. येथे केवळ एकल नागरिकत्व आणि एकल अधिवास आहे. 2. केवळ जन्मजात नागरिकच राष्ट्रप्रमुख बनू शकतो. 3. एकदा नागरिकत्व बहाल केलेल्या परदेशी व्यक्तीला कोणत्याही परिस्थितीत त्यापासून वंचित ठेवता येत नाही. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?
With reference to India, consider the following statements : 1. There is only one citizenship and one domicile. 2. A citizen by birth only can become the Head of State. 3. A foreigner once granted the citizenship cannot be deprived of it under any circumstances. Which of the statements given above is/are correct ?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
केवळ 1
B
केवळ 2
C
1 आणि 3
D
2 आणि 3
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर फक्त 1 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• एका व्यक्तीचे एकापेक्षा जास्त अधिवास असू शकत नाहीत.
• भारतीय राज्यघटना भारतीय नागरिकत्व आणि परदेशी देशाचे नागरिकत्व एकाच वेळी धारण करण्याची परवानगी देत नाही. म्हणून, विधान 1 योग्य आहे.
• भारतात, भारतात, जन्मजात नागरिक आणि नैसर्गिकरीत्या नागरिकत्व मिळवलेली व्यक्ती, दोघेही राष्ट्रपती पदासाठी पात्र आहेत.
• अमेरिकेत, केवळ जन्मजात नागरिकच राष्ट्रपती पदासाठी पात्र असतो आणि नैसर्गिकरीत्या नागरिकत्व मिळवलेली व्यक्ती पात्र नसते. म्हणून, विधान 2 योग्य नाही.
• नागरिकत्व अधिनियम, 1955:
• हा कायदा नागरिकत्व गमावण्याचे तीन मार्ग सांगतो, मग ते या कायद्यांतर्गत मिळवलेले असो किंवा त्याआधी संविधानानुसार मिळालेले असो, ते म्हणजे: त्याग, समाप्तीआणि वंचितता. म्हणून, विधान 3 योग्य नाही.
पूरक माहिती:
• भारतातील नागरिकत्व:
• नागरिकत्व अधिनियम, नागरिकत्वाच्या इतर श्रेणी देखील प्रदान करतो, जसे की नोंदणीद्वारे नागरिकत्व (अनुच्छेद 5) आणि नैसर्गिकरीत्या नागरिकत्व (अनुच्छेद 6).
• नागरिकत्व हे संविधानांतर्गत संघ सूचीमध्ये सूचीबद्ध आहे आणि म्हणूनच ते संसदेच्या विशेष अधिकारक्षेत्रात येते.
• संविधानात ‘नागरिक’ शब्दाची व्याख्या दिलेली नाही, परंतु नागरिकत्वासाठी हक्कदार असलेल्या विविध श्रेणीतील व्यक्तींची माहिती भाग 2 (अनुच्छेद 5 ते 11) मध्ये दिली आहे.
• अनुच्छेद 11: हे नागरिकत्व मिळवणे आणि समाप्त करणे आणि त्यासंबंधित सर्व बाबींशी संबंधित कोणतीही तरतूद करण्याचे अधिकार संसदेला देते.
• भारतीय नागरिकत्व मिळवण्याचे चार मार्ग आहेत: जन्म, वंश, नोंदणी आणि नैसर्गिकीकरण. या तरतुदी नागरिकत्व अधिनियम, 1955 अंतर्गत सूचीबद्ध आहेत.
• हा कायदा दुहेरी नागरिकत्व किंवा दुहेरी राष्ट्रीयत्वाची तरतूद करत नाही. हे केवळ वर नमूद केलेल्या तरतुदींनुसार सूचीबद्ध असलेल्या व्यक्तीसाठी नागरिकत्वाची परवानगी देतो, ते म्हणजे: जन्म, वंश, नोंदणी किंवा नैसर्गिकीकरण.