योग्य उत्तर नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक आहे.
• नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक हे भारतातील सार्वजनिक वित्तव्यवस्थाचे पहारेकरी म्हणून ओळखले जातात.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारताचे नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक हे भारतीय लेखापरीक्षण आणि लेखा विभागाचे प्रमुख आहेत.
• भारताच्या नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक यांना सार्वजनिक वित्तव्यवस्थाचे पहारेकरी किंवा सार्वजनिक पर्सचे संरक्षक म्हणून ओळखले जाते.
• अनुच्छेद 148 - भारताचे नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक.
• भारताचे नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक हे 6 वर्षे किंवा वयाच्या 65 व्या वर्षापर्यंत यापैकी जे आधी असेल तोपर्यंत पद धारण करतात.
• भारताचे नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक हे राष्ट्रपतींकडे आपला राजीनामा सादर करतात.
• भारताचे पहिले नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक - व्ही. नरहरी राव.
• भारताचे विद्यमान नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक - श्री. के. संजय मूर्ती
The correct answer is Comptroller & Auditor General.
• Comptroller & Auditor General is known as the watchdog of Public Finances in India.
Explanation & Key Takeaways:
• The CAG of India is the head of the Indian Audit and Accounts department.
• The CAG of India is known as the Watch Dog of Public Finance or the Guardian of Public Purse.
• Article 148 - The CAG of India.
• The CAG of India holds office for a term of 6 years or until 65 years of age whichever is earlier.
• The CAG of India gives his resignation letter to the President.
• The first CAG of India - V. Narahari Rao.
• The current CAG of India - Shri K. Sanjay Murthy
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('वित्त आयोग') आणि पर्याय 4 ('नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Finance Commission') with Option 4 ('Comptroller & Auditor General'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: 'कलम 148 → नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 148 चा संबंध थेट 'नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.
Mnemonic: 'Article 148 → Comptroller & Auditor General'. Associate Article 148 directly with 'Comptroller & Auditor General'. Remember this core constitutional pairing.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('वित्त आयोग'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('महान्यायवादी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('महाधिवक्ता'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Finance Commission'): Incorrect. As per official verified records, 'Comptroller & Auditor General' is the valid fact.
• Option 2 ('Attorney General'): Incorrect. As per official verified records, 'Comptroller & Auditor General' is the valid fact.
• Option 3 ('Advocate General'): Incorrect. As per official verified records, 'Comptroller & Auditor General' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Comptroller & Auditor General').