MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Making, Preamble & Features of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता 'सत्यमेव जयते'चा स्रोत आहे?

Which among the following is the source of ‘Satyameva Jayate’

पर्याय (Options):
A

यजुर्वेद

B

ऋग्वेद

C

मुंडक उपनिषद

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

यापैकी नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर मुंडक उपनिषद (पर्याय 3) हे आहे. सविस्तर ऐतिहासिक व घटनात्मक विश्लेषण: 1. राष्ट्रीय बोधवाक्य: भारताचे अधिकृत राष्ट्रीय बोधवाक्य "सत्यमेव जयते" (Truth Alone Triumphs) हे आहे. हे मुंडक उपनिषदातील (मुंडक ३, खंड १, मंत्र ६) श्लोकातून घेतलेले आहे: *"सत्यमेव जयते नानृतं"* (सत्याचाच नेहमी विजय होतो, असत्याचा नाही). 2. राज्यमुद्रेवरील स्थान: मौर्य सम्राट अशोकाच्या सारनाथ येथील सिंहस्तंभावरून घेतलेल्या भारताच्या राज्यचिन्हावर (National Emblem) चौथऱ्याच्या खाली देवनागरी लिपीमध्ये 'सत्यमेव जयते' कोरलेले आहे. 3. स्वीकृती: भारत सरकारने 26 जानेवारी 1950 रोजी हे राज्यचिन्ह आणि बोधवाक्य अधिकृतरीत्या स्वीकारले. पं. मदन मोहन मालवीय यांनी 1918 च्या काँग्रेस अधिवेशनात या घोषणेला राष्ट्रीय चळवळीत लोकप्रिय केले होते. पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • पर्याय १ (यजुर्वेद): यज्ञीय कर्मकांड आणि विधींचे मंत्र यात समाविष्ट आहेत; हे सत्यमेव जयतेचे मूळ नाही. • पर्याय २ (ऋग्वेद): जगातील सर्वात प्राचीन धर्मग्रंथ; यात प्रसिद्ध 'गायत्री मंत्र' (मंडळ 3) आहे, सत्यमेव जयते नाही. • पर्याय ३ (मुंडक उपनिषद): बरोबर उत्तर; अथर्ववेदाशी संबंधित मुंडक उपनिषदातून हे वाक्य घेतलेले आहे. • पर्याय ४ (यापैकी नाही): मुंडक उपनिषद हा पर्याय उपलब्ध असल्याने हा बाद होतो. परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap): परीक्षेत अनेकदा 'मांडुक्य उपनिषद' (Mandukya Upanishad) असा फसवा पर्याय दिला जातो. सत्यमेव जयते हे 'मांडुक्य' नव्हे तर 'मुंडक उपनिषद' (Mundaka Upanishad) मधून घेतलेले आहे! स्मृती रूपक (Memory Booster): सत्याचा मुंकुट = मुंडक उपनिषद (सत्यमेव जयते).
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram

स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता

Solution Diagram
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

** परीक्षेत अनेकदा 'मांडुक्य उपनिषद' (Mandukya Upanishad) असा फसवा पर्याय दिला जातो. सत्यमेव जयते हे 'मांडुक्य' नव्हे तर 'मुंडक उपनिषद' (Mundaka Upanishad) मधून घेतलेले आहे!

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

** सत्याचा मुंकुट = मुंडक उपनिषद (सत्यमेव जयते).

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

** • पर्याय १ (यजुर्वेद): यज्ञीय कर्मकांड आणि विधींचे मंत्र यात समाविष्ट आहेत; हे सत्यमेव जयतेचे मूळ नाही.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+