MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Constitutional Amendments, Schedules & Emergency FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

103 वी राज्यघटना सुधारणा कशाशी संबंधित आहे?

What does the 103^(rd) constitutional amendment deal with?

पर्याय (Options):
A

महिलांचे आरक्षण

B

आर्थिक आरक्षण

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

शिक्षणाचा अधिकार

D

शोषणाविरूद्ध अधिकार

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर आर्थिक आरक्षण हे आहे. • 103 व्या राज्यघटना सुधारणेने आर्थिक स्थितीच्या आधारे आरक्षण लागू केले. • यात घटनेत अनुच्छेद 15 (6) आणि अनुच्छेद 16 (6) समाविष्ट केले गेले ज्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या मागासलेल्यांना अनारक्षित प्रवर्गात आरक्षण देण्यात आले. • अनुसूचित जाती, जमाती आणि सामाजिक व शैक्षणिक मागास प्रवर्ग (SEBC) यांसाठी 50०% आरक्षणाच्या धोरणामध्ये समाविष्ट नसलेल्या गरिबांच्या हितासाठी या कायद्याची अंमलबजावणी केली गेली. • सध्या महिलांना स्थानिक निवडणुकांमध्ये आरक्षण आहे. • 2009 मध्ये शिक्षण हक्क कायदा (RTE) अंतर्गत मुलांना मुलांना विनामूल्य व सक्तीचे शिक्षण दिले गेले आणि अनुच्छेद 21-अ अंतर्गत मूलभूत हक्क म्हणून त्याची अंमलबजावणी केली. • शोषणाविरूद्ध अधिकार हा अनुच्छेद 23 आणि 24 मध्ये देण्यात आला आहे, यामध्ये मानव आणि बेगर (वेठबिगार) मधील तस्करी निर्मूलन करणे, आणि कारखाने, खाणी यांसारख्या धोकादायक नोकर्‍यामध्ये 14 वर्षाखालील मुलांना नोकरी देणे रद्द करणे यांच्यासारख्या तरतुदी आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('शिक्षणाचा अधिकार') आणि पर्याय 2 ('आर्थिक आरक्षण') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 15 → आर्थिक आरक्षण'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 15 चा संबंध थेट 'आर्थिक आरक्षण' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('महिलांचे आरक्षण'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आर्थिक आरक्षण' हे ठरते. • पर्याय 3 ('शिक्षणाचा अधिकार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आर्थिक आरक्षण' हे ठरते. • पर्याय 4 ('शोषणाविरूद्ध अधिकार'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आर्थिक आरक्षण' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('आर्थिक आरक्षण') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+