Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय राज्यघटनेच्या कोणत्या अनुच्छेदात हिंदी ही संघराज्याची अधिकृत भाषा आहे हे दिले आहे?
Which article of the Indian Constitution specifies Hindi as official language of the Union?
पर्याय (Options):
A
अनुच्छेद 370
B
अनुच्छेद 51A
C
अनुच्छेद 80
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
अनुच्छेद 343
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर अनुच्छेद 343 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• अनुच्छेद 343
• भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद 343 देवनागरी लिपीतील हिंदीला संघाची राजभाषा म्हणून मान्यता देते.
• अनुच्छेद 343 किंवा 343(1) भारत सरकारची अधिकृत भाषा म्हणून हिंदीचा संदर्भ देते आणि त्यासाठी वापरली जाणारी लिपी ही देवनागरी लिपी आहे.
• देवनागरीची लिपी प्राचीन ब्राह्मी लिपीवर आधारित आहे.
• यात 47 वर्ण वापरण्यात आले आहेत ज्यात 14 स्वर आणि 33 व्यंजन आहेत.
• हिंदी व्यतिरिक्त, मराठी, नेपाळी, भोजपुरी, राजस्थानी, ब्रजबाशा इत्यादी इतर भाषा आहेत ज्या देवनागरी लिपी वापरतात.
• हे प्रामुख्याने भारतीय उपखंडात आढळते.
पूरक माहिती:
• अनुच्छेद 344
• अनुच्छेद 344 मध्ये अधिकृत भाषेत संसदेच्या आयोग आणि समितीबद्दल राज्ये आहेत.
• अनुच्छेद 344(1)
• राष्ट्रपतींद्वारे आयोगाच्या स्थापनेची तरतूद आहे, ज्यामध्ये अध्यक्ष आणि इतर सदस्यांचा समावेश आहे जे आठव्या अनुसूचीमध्ये निर्दिष्ट केलेल्या विविध भाषांचे प्रतिनिधित्व करतात, संघाच्या अधिकृत हेतूंसाठी हिंदीच्या प्रगतीशील वापरासाठी राष्ट्रपतींना शिफारसी देतात.
• घटनेच्या अनुच्छेद 344 नुसार 1955 मध्ये पहिला राजभाषा आयोग स्थापन करण्यात आला.
• डॉ राजेंद्र प्रसाद (भारताचे राष्ट्रपती) यांनी केला.
• बी.जी. खेर हे राजभाषा आयोगाचे अध्यक्ष झाले.