MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy National Income, GDP & Economic Growth FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

राष्ट्रीय उत्पन्न गणनेशी संबंधित खालील विधानांचा विचार करा: 1. भारताने 2015 पासून आर्थिक उत्पादनाचे प्राथमिक मोजमाप म्हणून GDP ला 'मूलभूत किंमती' ऐवजी 'निव्वळ घटक परिव्यय' वर GVA मोजण्याचा पर्याय निवडला. 2. राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या गणनेत गैर-घटक उत्पन्नाचा समावेश केला जात नाही. 3. उत्पादन कर हे उत्पादनाच्या प्रमाणावर अवलंबून असतात. खालीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Consider the following statements related to national income calculation: 1. India opted for measuring GVA at ‘factor cost’ instead of GDP at ‘basic prices' as the primary measure of economic output since 2015. 2. Non-factor incomes are not included in the calculation of national income. 3. Production taxes are dependent on the quantity of production. Which of the following statements is/ are correct?

पर्याय (Options):
A

केवळ 1

B

केवळ 2

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

2 आणि 3

D

1, 2 आणि 3

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
2015 मध्ये, भारताने आपल्या राष्ट्रीय लेखा प्रणालीत महत्त्वपूर्ण बदल करण्याचा निर्णय घेतला आणि 2008 च्या संयुक्त राष्ट्रांच्या राष्ट्रीय लेखा प्रणालीशी (SNA) सुसंगत आणले. SNA च्या मते, सकल मूल्यवर्धित म्हणजे मध्यवर्ती उपभोगाच्या मूल्यापेक्षा कमी उत्पादनाचे मूल्य आणि GDP मध्ये उत्पादक, उद्योग किंवा क्षेत्राच्या योगदानाचे मोजमाप आहे. GVA निविष्ठा आणि वापरलेल्या कच्च्या मालाची किंमत वजा करून अर्थव्यवस्थेत उत्पादित वस्तू आणि सेवांचे रुपयामूल्य देते. GVA ही देशाच्या लेखा ताळेबंदाच्या महसुली बाजूची मुख्य प्रविष्टि आहे आणि ती आर्थिक दृष्टीकोनातून पुरवठ्याची बाजू प्रतिबिंबित करते. भारताने यापूर्वी 'निव्वळ घटक परिव्ययचा' वापर करून GVA मोजला होता, तर नवीन कार्यपद्धती लागू होईपर्यंत देशाच्या एकूण आर्थिक उत्पादनाचे मूल्यमापन करण्यासाठी 'निव्वळ घटक परिव्यय' वरील GDP हा प्राथमिक निकष होता. मूलभूत किंमतीवरील GVA हे नवीन मालिकेत अर्थव्यवस्थेच्या विविध क्षेत्रांमधील उत्पादनाचे प्राथमिक मोजमाप बनले आणि आधार वर्ष मागील 2004-05 वरून 2011-12 मध्ये हलविण्यात आले. मूलभूत किंमतीवरील GVA मध्ये उत्पादन करांचा समावेश आहे आणि उत्पादन अनुदान वगळले आहे. मूळ किंमतीवरील GVA उत्पादन विकण्यापूर्वी उत्पादकाला काय मिळते हे दर्शविते. म्हणून विधान 1 अयोग्य आहे. गैर-घटक उत्पन्न म्हणजे काही पैशांच्या पावत्या ज्यात त्यांच्या प्राप्तकर्त्यांकडून कोणताही त्याग समाविष्ट नसतो. हा महसूल उत्पादनाचा घटक म्हणून काम करून मिळवला जात नाही आणि तो मिळवण्यासाठी कोणत्याही उत्पादक प्रयत्नांची आवश्यकता नसते. या महसुलाला हस्तांतरण उत्पन्न म्हणून देखील ओळखले जाते कारण त्यात पावतींच्या बदल्यात कोणतीही वस्तू किंवा सेवा न देता केवळ पैसे हस्तांतरण असते. भेटवस्तू, देणग्या, धर्मादाय संस्था, कर, दंड इत्यादी काही सामान्य उदाहरणे आहेत. ही कमाई राष्ट्रीय उत्पन्नातून वगळली जाते. म्हणून विधान 2 योग्य आहे. उत्पादनाच्या प्रमाणाचा (व्हॉल्यूम) उत्पादन करावर कोणताही परिणाम होत नाही. उदाहरणार्थ, मुद्रांक आणि नोंदणी शुल्क वारंवार आकारले जाते, जरी उत्पादने तयार केली जात नसली तरीही. उत्पादन कर उत्पादन केलेल्या वस्तूंच्या प्रमाणात आधारित असतात. उत्पादन शुल्क, विक्रीकर आणि इतर उत्पादन कर किंवा अर्थसहाय्य उत्पादनाच्या एककमागे भरल्या जातात किंवा प्राप्त केल्या जातात. म्हणून विधान 3 अयोग्य आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'केवळ 2' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'केवळ 2'. अर्थव्यवस्थेत National Income, GDP & Economic Growthचा थेट संबंध 'केवळ 2' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('केवळ 1'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ 2' हे ठरते. • पर्याय 3 ('2 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ 2' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1, 2 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ 2' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('केवळ 2') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]