MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Banking, Monetary Policy & RBI FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कर्ज वगळून सरकारच्या एकूण प्राप्तीपेक्षा जास्त खर्च काय म्हणून ओळखला जातो?

The excess of total expenditure of Government over its total receipts, excluding borrowings, is known as

पर्याय (Options):
A

प्राथमिक तूट

B

वित्तीय तूट

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

चालू तूट

D

भांडवली तूट

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
वित्तीय तूट हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • वित्तीय तूट म्हणजे सरकारचे एकूण उत्पन्न (एकूण कर आणि कर्ज नसलेल्या भांडवली प्राप्ती) आणि एकूण खर्च यातील फरक. • एक आवर्ती उच्च वित्तीय तूट म्हणजे सरकार आपल्या क्षमतेपेक्षा जास्त खर्च करत आहे. • सरकार कर्ज घेऊन वित्तीय तूट भरून काढते. एका अर्थाने, सरकारच्या आर्थिक वर्षातील एकूण कर्जाची आवश्यकता त्या वर्षातील वित्तीय तुटीइतकीच असते. • जेव्हा सरकारचा खर्च त्याच्या उत्पन्नापेक्षा जास्त होतो तेव्हा वित्तीय तूट परिस्थिती उद्भवते. • हा फरक निरपेक्ष पदांमध्ये आणि देशाच्या सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (GDP) टक्केवारीनुसार देखील मोजला जातो. • आर्थिक तूट सूत्र: • आर्थिक तूट = सरकारचा एकूण खर्च (भांडवल आणि महसुली खर्च) – सरकारचे एकूण उत्पन्न (महसुली जमा रक्कम + कर्जाची वसुली + इतर जमा रकमांचे उत्पन्न) पूरक माहिती: • सरकारचे एकूण उत्पन्न किंवा पावत्या तयार करते: • शासनाच्या महसुली प्राप्ती: • महानगरपालिका कर. • आयकर. • सीमा शुल्क. • केंद्रीय उत्पादन शुल्क. • केंद्रशासित प्रदेशांचे GST आणि कर. • करेतर महसूल: • व्याजाच्या जमा रकमा. • लाभांश आणि नफा. • बाह्य अनुदान. • इतर करेतर महसूल. • केंद्रशासित प्रदेशांच्या प्राप्ती. • शासनाचा खर्च: • महसुली खर्च. • भांडवली खर्च. • व्याज देयके. • भांडवली मालमत्तेच्या निर्मितीसाठी अनुदान.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('चालू तूट') आणि पर्याय 2 ('वित्तीय तूट') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'वित्तीय तूट'. अर्थव्यवस्थेत Banking, Monetary Policy & RBIचा थेट संबंध 'वित्तीय तूट' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('प्राथमिक तूट'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वित्तीय तूट' हे ठरते. • पर्याय 3 ('चालू तूट'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वित्तीय तूट' हे ठरते. • पर्याय 4 ('भांडवली तूट'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'वित्तीय तूट' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('वित्तीय तूट') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 09

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]