सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
2002 - 2007 हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
दहावी पंचवार्षिक योजना (2002-2007) - महत्त्वाचे मुद्दे
• अध्यक्ष: पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 8% GDP वृद्धी दराचे उद्दिष्ट ठेवले होते, वास्तविक प्राप्त वृद्धी दर 7.6% इतका होता.
• लक्ष्यित क्षेत्र: दारिद्र्य निर्मूलन, रोजगार निर्मिती, शिक्षण, आरोग्य व पायाभूत सुविधांचा विकास.
• क्षेत्रीय विकास उद्दिष्टे: कृषी 4%, उद्योग 10% आणि सेवा 9%.
• प्रमुख उपक्रम: सुशासन, विकेंद्रीकरण आणि सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी (PPP) वर भर दिला.
• परिणाम: साक्षरतेच्या दरात सुधारणा, आर्थिक वाढ आणि सर्वसमावेशक विकासाच्या दिशेने प्रयत्न.
पूरक माहिती:
• भारतीय नियोजन आयोग
• मार्च 1950 मध्ये स्थापन झालेल्या नियोजन आयोगावर भारताच्या पंचवार्षिक योजना आखण्याची जबाबदारी होती.
• जानेवारी 2015 मध्ये, योजना आयोगाची जागा नीति आयोगाने घेतली.
• भारताच्या आर्थिक धोरणांना आणि विकास कार्यक्रमांना आकार देण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
• नीति आयोग
• जानेवारी 2015 मध्ये स्थापन झालेले, नीति (NITI) आयोग म्हणजे नॅशनल इन्स्टिट्यूशन फॉर ट्रान्सफॉर्मिंग इंडिया होय.
• हे भारत सरकारचे धोरणात्मक विचारगट म्हणून कार्य करते आणि दिशादर्शक आणि धोरणात्मक दोन्ही प्रकारचे मार्गदर्शन प्रदान करते.
• समावेशक वाढ
• समावेशक वाढ म्हणजे आर्थिक वाढीची प्रक्रिया, जी सर्व क्षेत्रांमध्ये व्यापक असते आणि देशाच्या कामगार बलाच्या मोठ्या भागाचा समावेश करते.
• 11 व्या पंचवार्षिक योजनेत आर्थिक वाढीचे फायदे समाजातील सर्व घटकांपर्यंत पोहोचावेत यासाठी समावेशक वाढीवर भर देण्यात आला होता.
• क्षेत्रीय विकास लक्ष्ये
• संतुलित आणि शाश्वत विकास सुनिश्चित करण्यासाठी या योजनेत कृषी, उद्योग आणि सेवा क्षेत्रांसाठी विशिष्ट वाढीचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले होते.
The correct answer is 2002 - 2007.
Explanation & Key Takeaways:
Tenth Five-Year Plan (2002-2007) -
Explanation & Key Takeaways:
• Headed by: PM Atal Bihari Vajpayee with a target GDP growth of 8%, actual growth achieved was 7.6%.
• Focus Areas: Poverty reduction, employment generation, education, health, and infrastructure development.
• Sectoral Growth Targets: Agriculture 4%, Industry 10%, and Services 9%.
• Key Initiatives: Emphasized Good Governance, Decentralization, and Public-Private Partnership (PPP).
• Outcomes: Improvement in literacy rate, economic growth, and efforts toward inclusive development.
Related Concepts:
• Planning Commission of India
• Established in March 1950, the Planning Commission was responsible for formulating India's five-year plans.
• The commission was replaced by the NITI Aayog in January 2015.
• It played a crucial role in shaping the economic policy and development programs of India.
• NITI Aayog
• Formed in January 2015, NITI Aayog stands for National Institution for Transforming India.
• It serves as the policy think-tank of the Government of India and provides both directional and policy inputs.
• Inclusive Growth
• Inclusive growth refers to an economic growth process that is broad-based across sectors and inclusive of a large part of the country's labor force.
• The 11th five-year plan emphasized inclusive growth to ensure that the benefits of economic growth reach all sections of society.
• Sectoral Growth Targets
• The plan set specific growth targets for agriculture, industry, and services sectors to ensure balanced and sustainable development.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('2000 - 2005') आणि पर्याय 4 ('2002 - 2007') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('2000 - 2005') with Option 4 ('2002 - 2007'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — '2002 - 2007'. अर्थव्यवस्थेत Economic Planning, Five-Year Plans & NITI Aayogचा थेट संबंध '2002 - 2007' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — '2002 - 2007'. Link Economic Planning, Five-Year Plans & NITI Aayog with '2002 - 2007'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('2000 - 2005'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '2002 - 2007' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('1992 - 1997'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '2002 - 2007' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('1997 - 2002'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '2002 - 2007' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('2002 - 2007') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('2000 - 2005'): Incorrect. As per official verified records, '2002 - 2007' is the valid fact.
• Option 2 ('1992 - 1997'): Incorrect. As per official verified records, '2002 - 2007' is the valid fact.
• Option 3 ('1997 - 2002'): Incorrect. As per official verified records, '2002 - 2007' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('2002 - 2007').