MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Inflation, Price Index & Price Stability FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

जेव्हा अर्थव्यवस्थेत महागाई जास्त असते तेव्हा खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?

When inflation is high in an economy, which of the following statement is NOT CORRECT?

पर्याय (Options):
A

ते निर्यातीला परावृत्त करते

B

हे बचतीला प्रोत्साहन देते

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

ते आयातीला प्रोत्साहन देते

D

हे बचतीला परावृत्त करते

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 5 आहे. मुख्य मुद्दे • जर अर्थव्यवस्थेत महागाई जास्त असेल तर पुढील समस्या उद्भवू शकतात: • कमी उत्पन्न गट विशेषतः दुखापत आहे • स्थिर उत्पन्नावरील लोक (उदा. निवृत्तीवेतनधारक, शिष्यवृत्ती प्राप्त करणारे विद्यार्थी) जास्त किंमतीमुळे आणि देशांतर्गत विक्री आकर्षक असल्यामुळे महागाई पूर्वीच्या समान उत्पन्नामुळे निर्यातीला परावृत्त करते. महागाईमुळे देशांतर्गत उत्पादनांची बाह्य स्पर्धात्मकता कमी होऊ शकते जर त्यामुळे मजुरीत वाढ आणि उच्च व्याजदर यांसारख्या उत्पादन खर्चात वाढ होऊ शकते. • अस्थिरता आणि अनिश्चिततेमुळे गुंतवणुकीचे वातावरण खराब झाल्यामुळे आणि व्याजदर वाढल्यामुळे आणि पत खर्च वाढल्यामुळे महागाई वाढीला कमी करू शकते. • चलनवाढ बचतीला परावृत्त करू शकते आणि त्यामुळे गुंतवणुकीवर परिणाम होऊ शकतो . बचत पॅटर्न देखील सोन्यासारख्या अनुत्पादक मालमत्तेच्या बाजूने विस्कळीत होतो कारण महागाई व्याजदरापेक्षा जास्त असू शकते आणि उत्पन्न नकारात्मक आहे. • महागाई कर हा छुपा कर आहे . हे रोख धारकांनी केलेल्या पैशाच्या मूल्यातील आर्थिक नुकसान आहे. हे पाहण्याचा दुसरा मार्ग म्हणजे: जेव्हा सरकार लोकांना कर लावू इच्छिते तेव्हा ते त्यास विरोध करतात. पण सरकारला पैशाची गरज आहे. त्यामुळे ते पैसे मुद्रित करून बाजारात कोरड्या स्वरूपात सोडते जे अर्थव्यवस्थेला फुगवते याचा अर्थ लोक ते वापरत असलेल्या वस्तू आणि सेवांसाठी अधिक पैसे देतात. अंतिम परिणाम असा होतो की त्यांनी न भरलेला कर भाववाढीच्या मार्गाने भरला जातो. • जास्त वेतनासाठी संप होऊ शकतो ज्यामुळे वेतन वाढू शकते. तौलनिक फायदा असलेल्या महत्त्वाच्या उद्योगात संप झाल्यास देशाची उत्पादकता, निर्यात आणि वाढ कमी होऊ शकते. • सरकार वित्तीय तूट वाढू शकते कारण वस्तू आणि सेवा परवडण्याजोग्या करण्यासाठी सबसिडीची गरज अधिक आहे अतिरिक्त माहिती • चलनवाढीची व्याख्या एखाद्या अर्थव्यवस्थेतील वस्तू आणि सेवांच्या किमतींच्या सामान्य पातळीमध्ये ठराविक कालावधीत झालेली वाढ अशी केली जाते. • भारतातील महागाईचे लक्ष्य: • RBI ने महागाई आणि महागाई लक्ष्यीकरणाचा वापर यावर उर्जित पटेल अहवाल (2014) च्या सहा वर्षानंतर पॉलिसी इन्स्ट्रुमेंटचे औपचारिक पुनरावलोकन जाहीर केले आहे. • चलनवाढ लक्ष्यीकरणाचे प्राथमिक उद्दिष्ट 2 ते 6 टक्क्यांच्या स्वीकार्य मर्यादेत , सुमारे 4 टक्के महागाई नियंत्रित करणे हे होते. • अलीकडे, भारतीय ग्राहकांसमोरील महागाई 6.95% वरून 7.8% च्या जवळपास आठ वर्षांच्या उच्चांकावर पोहोचली आहे. • चलनविषयक धोरण समिती (MPC) महागाई नियंत्रित करण्यासाठी ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) डेटा वापरते. एप्रिल 2014 मध्ये, भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) ने महागाईचे प्रमुख उपाय म्हणून ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) स्वीकारला होता.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'हे बचतीला प्रोत्साहन देते' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'हे बचतीला प्रोत्साहन देते'. अर्थव्यवस्थेत Inflation, Price Index & Price Stabilityचा थेट संबंध 'हे बचतीला प्रोत्साहन देते' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('ते निर्यातीला परावृत्त करते'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हे बचतीला प्रोत्साहन देते' हे ठरते. • पर्याय 3 ('ते आयातीला प्रोत्साहन देते'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हे बचतीला प्रोत्साहन देते' हे ठरते. • पर्याय 4 ('हे बचतीला परावृत्त करते'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हे बचतीला प्रोत्साहन देते' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('हे बचतीला प्रोत्साहन देते') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]