MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Public Finance, Budget, Deficit & Taxation FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

सोळाव्या वित्त आयोगाने (FC-16) राज्यांमध्ये केंद्रीय करांच्या वितरणासाठी खालीलपैकी कोणत्या निकषाला सर्वाधिक वेटेज दिले?

Which of the following criteria was assigned the highest weightage by the Sixteenth Finance Commission (FC-16) for the distribution of central taxes among states?

पर्याय (Options):
A

लोकसंख्या (2011)

B

GDP मध्ये योगदान

C

उत्पन्न अंतर

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

क्षेत्रफळ

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर उत्पन्न अंतर आहे. In News • 16 व्या वित्त आयोगाचा (FC-16) अहवाल, 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी सादर करण्यात आला, ज्यामध्ये राज्यांमध्ये क्षैतिज वितरणासाठी नवीन वेटेज फॉर्म्युला दर्शविला आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • 2026-31 या कालावधीसाठी FC-16 च्या फॉर्म्युलामध्ये उत्पन्न अंतराला सर्वाधिक 42.5% वेटेज आहे. • हे सर्वात महत्वाचे घटक असले तरी, 15 व्या वित्त आयोगाने दिलेल्या 45% वेटेजपेक्षा ते थोडे कमी करण्यात आले आहे. • हा निकष राज्याच्या दरडोई उत्पन्नातील सर्वात जास्त दरडोई उत्पन्न असलेल्या राज्यापासूनचे अंतर मोजतो, जेणेकरून वित्तीय समानता सुनिश्चित केली जाईल. • FC-16 द्वारे दिलेले वेटेज: • उत्पन्न अंतर - 42.5% • लोकसंख्या (2011) - 17.5% • क्षेत्रफळ, वन, लोकसंख्याशास्त्रीय कार्यप्रदर्शन आणि GDP मध्ये योगदान - प्रत्येकी 10% पूरक माहिती: • उत्पन्न अंतर • याचा उपयोग कमी दरडोई उत्पन्न असलेल्या राज्यांना जास्त वाटा देण्यासाठी केला जातो, जेणेकरून त्यांना श्रीमंत राज्यांप्रमाणे सेवा पुरवता येतील. • लोकसंख्या (2011) • लोकसंख्येसाठीचे वेटेज 15% (15 वे FC) वरून 16 व्या वित्त आयोगात 17.5% पर्यंत वाढवण्यात आले. • GDP मध्ये योगदान • हा FC-16 द्वारे सादर केलेला एक नवीन निकष आहे, ज्यामध्ये राज्यांच्या आर्थिक उत्पादकतेसाठी त्यांना 10% वेटेज देण्यात आले आहे. • लोकसंख्याशास्त्रीय कार्यप्रदर्शन • हा निकष लोकसंख्या वाढ नियंत्रित करण्यासाठी प्रयत्न करणाऱ्या राज्यांना पुरस्कृत करतो, ज्याला 10% वेटेज देण्यात आले आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('क्षेत्रफळ') आणि पर्याय 3 ('उत्पन्न अंतर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'उत्पन्न अंतर'. अर्थव्यवस्थेत Public Finance, Budget, Deficit & Taxationचा थेट संबंध 'उत्पन्न अंतर' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('लोकसंख्या (2011)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उत्पन्न अंतर' हे ठरते. • पर्याय 2 ('GDP मध्ये योगदान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उत्पन्न अंतर' हे ठरते. • पर्याय 4 ('क्षेत्रफळ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उत्पन्न अंतर' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('उत्पन्न अंतर') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]