MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Poverty, Unemployment & Human Development FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील दारिद्र्याच्या अंदाजासंबंधी खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतातील दारिद्र्यरेषेचा अंदाज उत्पन्नाच्या पातळीवर आधारित आहे. 2. भारतातील दारिद्र्यरेषेचा सर्वात जुना अंदाज मोतीलाल नेहरूंनी सादर केला होता. 3. सध्या, भारतात नीति आयोगाद्वारे दारिद्र्याचा अंदाज लावला जातो. खालीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Consider the following statements regarding estimation of poverty in India: 1. Poverty line in India is estimated based on income levels. 2. The earliest estimation of Poverty line in India was initiated by Motilal Nehru. 3. At present, poverty estimation is carried out by NITI Aayog in India. Which of the following statements is/are correct?

पर्याय (Options):
A

केवळ 1

B

केवळ 3

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

1 आणि 3

D

1, 2 आणि 3

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
दारिद्र्यरेषेची व्याख्या वैयक्तिक किंवा कौटुंबिक उत्पन्न किंवा खर्चाची पातळी म्हणून केली जाऊ शकते ज्याच्या खाली सरकारी मानकांनुसार गरीब म्हणून वर्गीकृत केले जाते. विविध देश दारिद्र्यरेषेचा अंदाज घेण्यासाठी वेगवेगळ्या पद्धतींचा अवलंब करतात. भारतातील दारिद्र्यरेषेचा अंदाज उपभोग खर्चावर आधारित आहे, उत्पन्नाच्या पातळीवर नाही. त्यामुळे, विधान 1 अयोग्य आहे. भारतातील दारिद्र्यरेषेची संकल्पना सर्वप्रथम दादाभाई नौरोजी यांनी मांडली होती. 'पोव्हर्टी अँड अनब्रिटिश रुल इन इंडिया' या पुस्तकात त्यांनी दारिद्र्यरेषेचा सर्वात जुना अंदाज लावला आहे. त्यांनी प्रस्तावित केलेली दारिद्र्यरेषा निर्वाह खर्च किंवा किमान मूलभूत आहारावर आधारित होती. त्यामुळे, विधान 2 अयोग्य आहे. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या (MOSPI) अंतर्गत राष्ट्रीय नमुना सर्वेक्षण कार्यालयाने गोळा केलेल्या आधारसामग्रीच्या आधारे नीति आयोगाच्या नियुक्त कार्यबलाद्वारे भारतातील गरिबीचा अंदाज लावला जातो. त्यामुळे, विधान 3 योग्य आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('1 आणि 3') आणि पर्याय 2 ('केवळ 3') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'केवळ 3'. अर्थव्यवस्थेत Poverty, Unemployment & Human Developmentचा थेट संबंध 'केवळ 3' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('केवळ 1'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ 3' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ 3' हे ठरते. • पर्याय 4 ('1, 2 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ 3' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('केवळ 3') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]