सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर चलनवाढीची पद्धत आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• तीन ज्ञात पद्धती आहेत ज्याद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्न निश्चित केले जाते. ते असे आहेत:
• मूल्यवर्धित पद्धत
• खर्चाची पद्धत
• उत्पन्न पद्धत
• मूल्यवर्धित पद्धतीला उत्पादन पद्धती किंवा निपज पद्धती असेही म्हणतात.
• उत्पादनाच्या विविध टप्प्यांदरम्यान उत्पादनाला जोडलेले मूल्य विचारात घेऊन राष्ट्रीय उत्पन्नाची गणना करणे हे त्याचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे.
• त्यामुळे मूल्यवर्धित पद्धतीने राष्ट्रीय उत्पन्नाची गणना करण्याचे सूत्र पुढीलप्रमाणे व्यक्त करता येईल :
राष्ट्रीय उत्पन्न (NI) = (NDPfc) + परदेशातून मिळणारे निव्वळ घटक उत्पन्न (NDPfc = निव्वळ घटक परिव्यय वर निव्वळ देशांतर्गत उत्पादन)
• राष्ट्रीय उत्पन्न गणनेची खर्च पद्धत अर्थव्यवस्थेत होणाऱ्या खर्चावर आधारित असते.
• राष्ट्रीय उत्पन्न मोजण्याची तिसरी पद्धत म्हणजे उत्पन्न पद्धती होय.
• हे व्यक्तींकडून देशातील इतर लोकांना वैयक्तिकरित्या सेवा प्रदान करून किंवा त्यांच्याकडील मालमत्तांचा वापर करून प्राप्त केलेल्या उत्पन्नावर आधारित आहे.
• उत्पन्न पद्धतीत जमीन व भांडवल यांपासून मिळणारे भाडे, व्याज, वेतन व नफा या स्वरूपात मिळणारे उत्पन्न विचारात घेतले जाते.
पूरक माहिती:
• उत्पन्नाचा वर्तुळाकार प्रवाह :
• वर्तुळाकार प्रवाह म्हणजे वस्तू व सेवांचे उत्पादन, उत्पन्न व अर्थव्यवस्थेतील खर्च यांचा न संपणारा प्रवाह होय.
• हे उत्पादन एकक आणि घरे यांच्यात वर्तुळाकार पद्धतीने उत्पन्नाचे पुनर्वितरण दर्शविते.
• हे जमीन, कामगार, भांडवल आणि उद्योजक आहेत.
The correct answer is the Inflation method.
Explanation & Key Takeaways:
• There are three known methods by which national income is determined. These are:
• Value added method
• Expenditure method
• Income method
• The value-added method is also known as the production method or output method.
• Its primary objective is to calculate national income by taking the value added to a product during the various stages of production into account.
• Therefore, the formula for calculating the national income by the value added method can be expressed as:
National income (NI) = (NDPfc) + Net factor income from abroad (NDPfc = Net Domestic Product at Factor Cost)
• The expenditure method of national income calculation is based on the expenditures taking place in the economy.
• The third method to calculate national income is the income method.
• It is based on the income generated by the individuals by providing services to the other people in the country either individually or by using the assets at their disposal.
• The income method takes the income generated from land and capital in the form of rent, interest, wages, and profit into consideration.
Related Concepts:
• Circular Flow of Income:
• The circular flow means the unending flow of production of goods and services, income, and expenditure in an economy.
• It shows the redistribution of income in a circular manner between the production unit and households.
• These are land, labour, capital, and entrepreneurship.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'चलनवाढीची पद्धत' हे अचूक उत्तर आहे.
Exam Trap: The question contains a negative constraint ('NOT' / 'INCORRECT'). Candidates often rush and mark a true statement instead of identifying 'Inflation method'.
स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'चलनवाढीची पद्धत'. अर्थव्यवस्थेत National Income, GDP & Economic Growthचा थेट संबंध 'चलनवाढीची पद्धत' या निकषाशी येतो.
Concept Booster: Core Economic Rule — 'Inflation method'. Link National Income, GDP & Economic Growth with 'Inflation method'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('मूल्यवर्धित पद्धत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चलनवाढीची पद्धत' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('खर्चाची पद्धत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चलनवाढीची पद्धत' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('उत्पन्न पद्धत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चलनवाढीची पद्धत' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('चलनवाढीची पद्धत') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Value added method'): Incorrect. As per official verified records, 'Inflation method' is the valid fact.
• Option 2 ('Expenditure method'): Incorrect. As per official verified records, 'Inflation method' is the valid fact.
• Option 3 ('Income method'): Incorrect. As per official verified records, 'Inflation method' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Inflation method').