MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Banking, Monetary Policy & RBI FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता शहरी भागातील बेरोजगारीचा प्रकार नाही?

Which of the following is not a type of unemployment in urban areas?

पर्याय (Options):
A

शिक्षित बेरोजगारी

B

औद्योगिक बेरोजगारी

C

हंगामी बेरोजगारी

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

वरीलपैकी काहीही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर हंगामी बेरोजगारी आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • हंगामी बेरोजगारी म्हणजे कामाचे स्वरूप किंवा उद्योगामुळे वर्षातील विशिष्ट हंगामात उद्भवणारी बेरोजगारी. उदाहरणार्थ, शेतीत लागवड नसलेल्या हंगामात होणारी बेरोजगारी. • या प्रकारची बेरोजगारी प्रामुख्याने ग्रामीण भागात, विशेषतः शेतीसारख्या क्षेत्रांमध्ये प्रचलित आहे, जिथे काम पेरणी आणि काढणी यांसारख्या हंगामांवर अवलंबून असते. • शहरी भागांमध्ये, उद्योग आणि सेवा वर्षभर कार्यरत असतात, ज्यामुळे हंगामी बेरोजगारी कमी होते. • पर्यटन आणि शेती यांसारख्या चक्रीय मागणी असलेल्या क्षेत्रांमध्ये हंगामी बेरोजगारी अधिक सामान्य आहे, परंतु शहरी रोजगाराच्या संरचनेत तिचा संबंध मर्यादित आहे. पूरक माहिती: • शिक्षित बेरोजगारी • शिक्षित बेरोजगारी म्हणजे ज्या व्यक्तींकडे पदवीधर आणि पदव्युत्तर शिक्षण यांसारखे औपचारिक शिक्षण आहे, त्यांना त्यांच्या कौशल्ये आणि पात्रतेनुसार नोकऱ्या मिळत नाहीत. • या प्रकारची बेरोजगारी शहरी भागात सामान्य आहे, जिथे लोकांना अनेकदा त्यांच्याकडे असलेल्या कौशल्यांमध्ये आणि उपलब्ध नोकऱ्यांच्या आवश्यकतांमध्ये विसंगती जाणवते. • विकसनशील अर्थव्यवस्थांमध्ये ही एक मोठी समस्या आहे, जिथे रोजगाराची बाजारपेठ शिक्षित व्यक्तींची वाढती संख्या सामावून घेऊ शकत नाही. • हा मुद्दा अनेकदा औद्योगिक वाढीच्या अभावाशी आणि सेवा क्षेत्रात अपुऱ्या संधींशी जोडलेला असतो. • औद्योगिक बेरोजगारी • औद्योगिक बेरोजगारी म्हणजे औद्योगिक बंद, कर्मचारी कपात किंवा औद्योगिक उत्पादनांच्या मागणीच्या अभावामुळे कामगारांना नोकरी गमावण्याची परिस्थिती. • या प्रकारची बेरोजगारी शहरी भागात प्रचलित आहे, जिथे उद्योग रोजगाराचे प्राथमिक स्त्रोत आहेत. • तांत्रिक प्रगती, स्वयंचलितीकरण आणि आर्थिक मंदी यांसारखे घटक औद्योगिक बेरोजगारीला कारणीभूत ठरू शकतात. • शाश्वत रोजगाराच्या संधी निर्माण करण्यासाठी औद्योगिक वाढ आणि विविधतेचे धोरणांची गरज यातून अधोरेखित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'हंगामी बेरोजगारी' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'हंगामी बेरोजगारी'. अर्थव्यवस्थेत Banking, Monetary Policy & RBIचा थेट संबंध 'हंगामी बेरोजगारी' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('शिक्षित बेरोजगारी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हंगामी बेरोजगारी' हे ठरते. • पर्याय 2 ('औद्योगिक बेरोजगारी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हंगामी बेरोजगारी' हे ठरते. • पर्याय 4 ('वरीलपैकी काहीही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'हंगामी बेरोजगारी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('हंगामी बेरोजगारी') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]