MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Agriculture, Rural Economy & Food Security FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

राष्ट्रीय सरासरी (~49%) च्या तुलनेत महाराष्ट्रातील सिंचनाखालील लागवडीखालील क्षेत्राची अंदाजे टक्केवारी किती आहे?

What is the approximate percentage of cropped area under irrigation in Maharashtra, compared to the national average of ~49%?

पर्याय (Options):
A

5-10%

B

18-20%

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

30-35%

D

45-50%

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर 18-20%. आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • कमी कव्हरेज: महाराष्ट्रात सिंचनाचे प्रमाण खूप कमी आहे, लागवडीखालील क्षेत्रापैकी केवळ 18% ते 20% क्षेत्र सिंचनाखाली आहे. • राष्ट्रीय तुलना: ही आकडेवारी राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा लक्षणीयरीत्या कमी आहे, जी सुमारे 49% असल्याचे म्हटले जाते. हा फरक राज्याच्या सिंचन संकटावर जोर देतो. • पावसावर आधारित शेतीचे प्राबल्य: परिणामी, राज्यातील 80% पेक्षा जास्त शेती अनपेक्षित दक्षिण-पश्चिम मान्सूनवर अवलंबून असते. • भौगोलिक मर्यादा: या कमी कव्हरेजचे प्राथमिक कारण म्हणजे दख्खनच्या पठारावरील कठीण बेसाल्टिक खडक, ज्यामुळे भूजलाची नैसर्गिकरित्या भरपाई होत नाही आणि सिंचनाची पायाभूत सुविधा निर्माण करणे कठीण आणि महाग होते. पूरक माहिती: • महत्त्व: विदर्भ आणि मराठवाड्यासारख्या प्रदेशांमध्ये ग्रामीण संकट आणि शेतकरी आत्महत्यांचे प्राथमिक कारण सिंचनाची कमतरता हे आहे, ज्यामुळे जलव्यवस्थापन हे एक महत्त्वाचे धोरणात्मक प्राधान्य बनले आहे. • जल व्यवस्थापनातील त्रुटी: जल व्यवस्थापनातील त्रुटींमुळे ही समस्या आणखी वाढली आहे, जिथे उपलब्ध सिंचन पाण्यापैकी 70% पाणी उसासाठी वापरले जाते, जो एक पाणी-केंद्रित पीक आहे आणि जमिनीच्या केवळ 4% भागावर उगवला जातो. • प्रादेशिक असमानता: सिंचनामध्ये गंभीर प्रादेशिक असमानता देखील आहे, पश्चिम महाराष्ट्रात विस्तृत कालवे आहेत तर विदर्भ आणि मराठवाडा "सिंचनाच्या अनुशेषाने" ग्रस्त आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('30-35%') आणि पर्याय 2 ('18-20%') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — '18-20%'. अर्थव्यवस्थेत Agriculture, Rural Economy & Food Securityचा थेट संबंध '18-20%' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('5-10%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '18-20%' हे ठरते. • पर्याय 3 ('30-35%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '18-20%' हे ठरते. • पर्याय 4 ('45-50%'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '18-20%' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('18-20%') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]