Current Affairs
Art and Culture
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
घियासुद्दीन तुघलकाच्या तुघलकाबाद किल्ल्याच्या दृष्टिकोनासंदर्भात पुढीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत? I. त्याचे उद्दिष्ट मंगोल-प्रतिरोधी लष्करी किल्ला बांधणे होते. II. त्याने पाण्याच्या प्रवेशासाठी यमुना नदीच्या पूर मैदानात किल्ला बांधला होता. III. त्याने एका संताच्या बांधकाम स्थळावरून मजुरांना वळवले, ज्यामुळे संघर्ष निर्माण झाला होता. IV. त्याचा मृत्यू लाकडी संरचनेच्या कोसळण्यामुळे झाला होता, ज्याला काही लोक गूढ किंवा भविष्यसूचक मानतात. खालील संकेतांक वापरून योग्य उत्तर निवडा:
Which of the following statements are true about Ghiyasuddin Tughlaq’s vision for Tughlaqabad Fort? I. He aimed to build a Mongol-resistant military fortress. II. He constructed the fort within the Yamuna floodplain for water access. III. He diverted laborers from a saint’s construction site, leading to conflict. IV. His death was caused by a wooden structure collapse, believed by some to be mystical or prophetic. Select the correct answer using the code below:
पर्याय (Options):
A
फक्त I, II आणि III
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
फक्त I, III आणि IV
C
फक्त II, III आणि IV
D
वरील सर्व
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे.
In News
• घियासुद्दीन तुघलकाने बांधलेला तुघलकाबाद किल्ला दिल्लीतील सर्वात कमी भेट दिलेल्या आणि गैरसमज असलेल्या स्मारकांपैकी एक आहे. लष्करी अभियांत्रिकीचा एक चमत्कार असूनही, त्याचा वारसा शाप आणि आध्यात्मिक संघर्षाच्या दंतकथांनी झाकोळला गेला आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• विधान I: घियासुद्दीन तुघलकने, इसवीसन 1320 मध्ये सत्तेवर आल्यावर, तुघलकाबाद किल्ल्याची मंगोल आक्रमणांविरुद्ध एक मजबूत तटबंदी म्हणून कल्पना केली होती. म्हणून, विधान I योग्य आहे.
• विधान II: किल्ला, यमुना नदीच्या पूर मैदानात बांधला गेला नाही, तर अरवली टेकड्यांमध्ये रणनीतिकदृष्ट्या बांधला गेला होता, ज्यामुळे त्याच्या खडकाळ भूभागाचा, संरक्षणासाठी उपयोग झाला. म्हणून, विधान II अयोग्य आहे.
• विधान III: ऐतिहासिक नोंदीनुसार, घियासुद्दीनने हजरत निजामुद्दीन औलिया यांच्या विहिरीच्या (बावडी) बांधकामावरून मजुरांना वळवले, ज्यामुळे आध्यात्मिक आणि राजकीय संघर्ष निर्माण झाला होता. म्हणून, विधान III योग्य आहे.
• विधान IV: बंगालमधून विजयी परतल्यानंतर, घियासुद्दीन एका कोसळलेल्या लाकडी मंडपाच्या खाली ठार झाला, ज्यामुळे भविष्यवाणी, शाप किंवा षड्यंत्राच्या अफवांना जन्म मिळाला. म्हणून, विधान IV योग्य आहे.
पूरक माहिती:
• प्रसिद्ध शाप "ते उजाड राहो" हा हजरत निजामुद्दीन औलिया यांना दिला जातो आणि त्याने किल्ल्याच्या त्यागाभोवतीच्या लोककथांना आकार दिला आहे.
• घियासुद्दीनचा मृत्यू अनेकदा या कथेला बळ देण्यासाठी वापरला जातो, जरी काही इतिहासकार ते अपघाती किंवा राजकीय नाट्य असल्याचे मानतात.
• किल्ल्याची वास्तुकला नैसर्गिक भूभागाचा उपयोग करते, ज्यामुळे तो भारतातील सर्वात अभेद्य मध्ययुगीन किल्ल्यांपैकी एक बनतो.
• ऐतिहासिकदृष्ट्या तितकाच महत्त्वपूर्ण असूनही, तो पर्यटकांच्या आकर्षणाच्या बाबतीत लाल किल्ला किंवा कुतुब संकुलापेक्षा खूप वेगळा आहे.