MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Science, Technology & Space Missions FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

घियासुद्दीन तुघलकाच्या तुघलकाबाद किल्ल्याच्या दृष्टिकोनासंदर्भात पुढीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत? I. त्याचे उद्दिष्ट मंगोल-प्रतिरोधी लष्करी किल्ला बांधणे होते. II. त्याने पाण्याच्या प्रवेशासाठी यमुना नदीच्या पूर मैदानात किल्ला बांधला होता. III. त्याने एका संताच्या बांधकाम स्थळावरून मजुरांना वळवले, ज्यामुळे संघर्ष निर्माण झाला होता. IV. त्याचा मृत्यू लाकडी संरचनेच्या कोसळण्यामुळे झाला होता, ज्याला काही लोक गूढ किंवा भविष्यसूचक मानतात. खालील संकेतांक वापरून योग्य उत्तर निवडा:

Which of the following statements are true about Ghiyasuddin Tughlaq’s vision for Tughlaqabad Fort? I. He aimed to build a Mongol-resistant military fortress. II. He constructed the fort within the Yamuna floodplain for water access. III. He diverted laborers from a saint’s construction site, leading to conflict. IV. His death was caused by a wooden structure collapse, believed by some to be mystical or prophetic. Select the correct answer using the code below:

पर्याय (Options):
A

फक्त I, II आणि III

B

फक्त I, III आणि IV

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

फक्त II, III आणि IV

D

वरील सर्व

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे. In News • घियासुद्दीन तुघलकाने बांधलेला तुघलकाबाद किल्ला दिल्लीतील सर्वात कमी भेट दिलेल्या आणि गैरसमज असलेल्या स्मारकांपैकी एक आहे. लष्करी अभियांत्रिकीचा एक चमत्कार असूनही, त्याचा वारसा शाप आणि आध्यात्मिक संघर्षाच्या दंतकथांनी झाकोळला गेला आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • विधान I: घियासुद्दीन तुघलकने, इसवीसन 1320 मध्ये सत्तेवर आल्यावर, तुघलकाबाद किल्ल्याची मंगोल आक्रमणांविरुद्ध एक मजबूत तटबंदी म्हणून कल्पना केली होती. म्हणून, विधान I योग्य आहे. • विधान II: किल्ला, यमुना नदीच्या पूर मैदानात बांधला गेला नाही, तर अरवली टेकड्यांमध्ये रणनीतिकदृष्ट्या बांधला गेला होता, ज्यामुळे त्याच्या खडकाळ भूभागाचा, संरक्षणासाठी उपयोग झाला. म्हणून, विधान II अयोग्य आहे. • विधान III: ऐतिहासिक नोंदीनुसार, घियासुद्दीनने हजरत निजामुद्दीन औलिया यांच्या विहिरीच्या (बावडी) बांधकामावरून मजुरांना वळवले, ज्यामुळे आध्यात्मिक आणि राजकीय संघर्ष निर्माण झाला होता. म्हणून, विधान III योग्य आहे. • विधान IV: बंगालमधून विजयी परतल्यानंतर, घियासुद्दीन एका कोसळलेल्या लाकडी मंडपाच्या खाली ठार झाला, ज्यामुळे भविष्यवाणी, शाप किंवा षड्यंत्राच्या अफवांना जन्म मिळाला. म्हणून, विधान IV योग्य आहे. पूरक माहिती: • प्रसिद्ध शाप "ते उजाड राहो" हा हजरत निजामुद्दीन औलिया यांना दिला जातो आणि त्याने किल्ल्याच्या त्यागाभोवतीच्या लोककथांना आकार दिला आहे. • घियासुद्दीनचा मृत्यू अनेकदा या कथेला बळ देण्यासाठी वापरला जातो, जरी काही इतिहासकार ते अपघाती किंवा राजकीय नाट्य असल्याचे मानतात. • किल्ल्याची वास्तुकला नैसर्गिक भूभागाचा उपयोग करते, ज्यामुळे तो भारतातील सर्वात अभेद्य मध्ययुगीन किल्ल्यांपैकी एक बनतो. • ऐतिहासिकदृष्ट्या तितकाच महत्त्वपूर्ण असूनही, तो पर्यटकांच्या आकर्षणाच्या बाबतीत लाल किल्ला किंवा कुतुब संकुलापेक्षा खूप वेगळा आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('फक्त II, III आणि IV') आणि पर्याय 2 ('फक्त I, III आणि IV') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'फक्त I, III आणि IV'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त I, II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I, III आणि IV' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फक्त II, III आणि IV'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I, III आणि IV' हे ठरते. • पर्याय 4 ('वरील सर्व'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I, III आणि IV' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('फक्त I, III आणि IV') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?