MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Science, Technology & Space Missions FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील स्वच्छ स्वयंपाकाचे इंधन आणि ऊर्जा उपलब्धतेबाबत पुढील विधानांचा विचार करा: विधान I: प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेमुळे भारतामध्ये स्वच्छ इंधन उपलब्धतेतील शहरी-ग्रामीण दरी दूर झाली आहे. विधान II: अनेक कमी उत्पन्न असलेल्या ग्रामीण कुटुंबांना अजूनही स्वच्छ स्वयंपाकाचे इंधन परवडणारे किंवा शाश्वत ठेवण्यास गैरसोयीचे वाटते. वरील विधानांच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?

Consider the following statements regarding clean cooking fuels and energy access in India: Statement I: The Pradhan Mantri Ujjwala Yojana has eliminated the urban-rural divide in clean fuel access across India. Statement II: Many low-income rural households still find clean cooking fuels unaffordable or inconvenient to sustain. Which one of the following is correct in respect of the above statements?

पर्याय (Options):
A

विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.

B

विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.

C

विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.

D

विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर पर्याय 4 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • उज्ज्वला योजनेने गरीब कुटुंबांना LPG जोडण्या दिल्या आहेत, त्यामुळे स्वच्छ स्वयंपाकाच्या इंधनाची उपलब्धता सुधारली आहे. तथापि, अनेक कुटुंबांना नियमित LPG रिफिल परवडत नाहीत किंवा विशेषतः ग्रामीण भागात मर्यादित पुरवठा बिंदूंमुळे ते वापरणे गैरसोयीचे वाटते. यामुळे प्रारंभिक उपलब्धता असूनही सततच्या वापरास मर्यादा येतात. म्हणून, विधान I अयोग्य आहे. • अनेक कमी उत्पन्न असलेल्या ग्रामीण कुटुंबांना अजूनही स्वच्छ स्वयंपाकाचे इंधन परवडणारे किंवा शाश्वत ठेवण्यास गैरसोयीचे वाटते. प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेने (PMUY) LPG ची उपलब्धता वाढवली असली तरी, अनेक गरीब कुटुंबांना जास्त खर्च आणि गैरसोयीमुळे नियमित रिफिल मिळवण्यात अडचणी येत आहेत. म्हणून, विधान II योग्य आहे. पूरक माहिती: • उज्ज्वला 2.0 मध्ये मोफत रिफिल आणि अतिरिक्त जोडण्या देऊन परवडणारी क्षमता वाढवण्याचा प्रयत्न केला आहे, परंतु गरीब ग्रामीण कुटुंबांमध्ये वापर अजूनही विसंगत आहे. • PM सूर्य घर मोफत वीज योजनेचा उद्देश छतावर सौर पॅनेल लावून गरीब आणि मध्यम-उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांना मोफत वीज (दरमहा 300 युनिट्सपर्यंत) प्रदान करणे आहे. सदर योजनेचे उद्दिष्ट कमी-उत्पन्न असलेल्या शहरी आणि ग्रामीण कुटुंबांसाठी आहे, ज्यामुळे त्यांचे वीज बिल कमी होईल आणि विकेंद्रीकृत स्वच्छ ऊर्जा उपलब्धतेला मदत होईल.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.') आणि पर्याय 4 ('विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.' हे ठरते. • पर्याय 2 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?