MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Sports, Tournaments & Records FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या हायड्रोजन-चालित ट्रेन उपक्रमासंदर्भात पुढील विधानांचा विचार करा: विधान I: वारसा स्थळे आणि डोंगराळ मार्गांवर स्वच्छ वाहतूक वाढवण्यासाठी भारताने आपल्या पहिल्या हायड्रोजन-चालित ट्रेन बोगीची यशस्वी चाचणी केली आहे. विधान II: हायड्रोजन इंधनावर आधारित ट्रेनमधून फक्त पाण्याची वाफ उत्सर्जित होते, जी हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी करण्यास मदत होते. वरील विधानांच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते योग्य आहे?

Consider the following statements regarding India’s hydrogen-powered train initiative: Statement I: India has successfully tested its first hydrogen-powered train coach to promote clean transport in heritage and hill routes. Statement II: Hydrogen fuel-based trains emit only water vapor and help reduce greenhouse gas emissions. Which one of the following is correct in respect of the above statements?

पर्याय (Options):
A

विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.

C

विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.

D

विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पर्याय 1 आहे. In News • “वारसा संवर्धनासाठी हायड्रोजन” (Hydrogen for Heritage) उपक्रमाचा एक भाग म्हणून, भारताने चेन्नईमधील इंटिग्रल कोच फॅक्टरीमध्ये आपल्या पहिल्या हायड्रोजन-चालित ट्रेन बोगींची यशस्वी चाचणी केली आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • हायड्रोजन-चालित ट्रेन बोगीचा विकास विशेषतः वारसा स्थळे आणि डोंगराळ भागांमध्ये शाश्वत गतिशीलता वाढवण्यासाठी करण्यात आला आहे, जेथे अजूनही डिझेल-आधारित लोकोमोटिव्ह वापरले जातात. म्हणून, विधान I योग्य आहे. • हायड्रोजन इंधन सेल हे हायड्रोजन आणि ऑक्सिजन यांच्यातील रासायनिक अभिक्रियेद्वारे वीज निर्माण करतात, ज्यामुळे फक्त पाण्याची वाफ ही उप-उत्पादन म्हणून बाहेर पडते. हे त्यांना शून्य-उत्सर्जन तंत्रज्ञान बनवते, जे भारताच्या निव्वळ-शून्य उद्दिष्टांसाठी महत्त्वाचे आहे. म्हणून, विधान II योग्य आहे. • विधान II थेट स्पष्ट करते की, भारत विशिष्ट प्रदेशात उत्सर्जन कमी करण्यासाठी हायड्रोजन-चालित ट्रेनचा वापर का करत आहे. म्हणून, विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे. पूरक माहिती: • “वारसा संवर्धनासाठी हायड्रोजन” उपक्रम, 2023 मध्ये सुरू करण्यात आला होता. • DEMU चे रेट्रोफिटिंग रेल्वे मंत्रालयाच्या स्वच्छ ऊर्जा संक्रमण धोरणाचा एक भाग आहे. • जर्मनीसारख्या देशांनी यापूर्वीच व्यावसायिक हायड्रोजन ट्रेन (उदा. Coradia iLint) तैनात केल्या आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.') आणि पर्याय 1 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.'. Sports, Tournaments & Recordsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?