सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पर्याय 1 आहे.
In News
• बुद्धांचे पवित्र पिप्रहवा अवशेष, 127 वर्षांनंतर सोथबी (Sotheby’s) हाँगकाँगमध्ये लिलाव केल्यानंतर, भारतात परत आणले गेले आहेत.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• हे अवशेष 1898 मध्ये, भारत-नेपाळ सीमेवर, उत्तर प्रदेश राज्यातील पिप्रहवा किंवा पिपरहवा येथे उत्खननादरम्यान सापडले होते.
• रत्न आणि अवशेष स्वतः भगवान बुद्धांचे असल्याचे मानले जाते, ज्यामुळे ते अत्यंत पवित्र आहेत. म्हणून, पर्याय 1 योग्य आहे.
पूरक माहिती:
• विल्यम क्लॅक्सटन पेप्पे, एक ब्रिटिश अभियंता यांनी हे अवशेष उत्खनित केले होते.
• पिप्रहवा हे प्राचीन कपिलवस्तू प्रदेशाशी संबंधित आहे, जे बुद्धांच्या प्रारंभिक जीवनाशी जोडलेले आहे.
• हे साहित्य अनेक दशकांपासून ब्रिटिश कुटुंबाच्या खाजगी संग्रहाचा भाग होते.
The correct answer is Option 1
In News
• The sacred Piprahwa relics of the Buddha, auctioned at Sotheby’s Hong Kong after 127 years, were repatriated to India.
Explanation & Key Takeaways:
• These relics were discovered during 1898 excavations at Piprahwa in Uttar Pradesh, near the India-Nepal border.
• The gemstones and relics are believed to belong to Lord Buddha himself, making them highly sacred. Hence, Option A is correct.
Related Concepts:
• The relics were excavated by William Claxton Peppe, a British engineer.
• Piprahwa is associated with the ancient Kapilavastu region, tied to Buddha’s early life.
• The items were part of the British family's private collection for decades.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('ते गुप्त सम्राटांनी शाही दागिने म्हणून वापरले होते.') आणि पर्याय 1 ('ते भगवान बुद्धांशी संबंधित प्रारंभिक उत्खनित बौद्ध अवशेष आहेत.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('They were used as royal ornaments by Gupta emperors.') with Option 1 ('They are early excavated Buddhist relics linked to Lord Buddha.'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'ते भगवान बुद्धांशी संबंधित प्रारंभिक उत्खनित बौद्ध अवशेष आहेत.'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'They are early excavated Buddhist relics linked to Lord Buddha.' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('ते गुप्त सम्राटांनी शाही दागिने म्हणून वापरले होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ते भगवान बुद्धांशी संबंधित प्रारंभिक उत्खनित बौद्ध अवशेष आहेत.' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('ते नालंदामध्ये उत्खननादरम्यान सापडले होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ते भगवान बुद्धांशी संबंधित प्रारंभिक उत्खनित बौद्ध अवशेष आहेत.' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('ते मौर्य काळात भारताला भेट दिले गेले होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'ते भगवान बुद्धांशी संबंधित प्रारंभिक उत्खनित बौद्ध अवशेष आहेत.' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('ते भगवान बुद्धांशी संबंधित प्रारंभिक उत्खनित बौद्ध अवशेष आहेत.') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('They were used as royal ornaments by Gupta emperors.'): Incorrect. As per official verified records, 'They are early excavated Buddhist relics linked to Lord Buddha.' is the valid fact.
• Option 3 ('They were found in Nalanda during excavation.'): Incorrect. As per official verified records, 'They are early excavated Buddhist relics linked to Lord Buddha.' is the valid fact.
• Option 4 ('They were gifted to India during the Mauryan period.'): Incorrect. As per official verified records, 'They are early excavated Buddhist relics linked to Lord Buddha.' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('They are early excavated Buddhist relics linked to Lord Buddha.').