सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
पर्याय 2 योग्य आहे.
In News
• भारतातील तंबाखूच्या कमी किमतींमुळे WHO च्या MPOWER फ्रेमवर्कची प्रभावीता कमी झाली आहे, कारण परवडणारी क्षमता तंबाखू नियंत्रण प्रयत्नांना कमकुवत करते आणि तंबाखूशी संबंधित कर्करोग कमी करण्यास अडथळा आणते.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• MPOWER फ्रेमवर्कमध्ये जगभरातील तंबाखूची मागणी कमी करण्यासाठी सहा उच्च-प्रभावी, किफायतशीर उपायांचा समावेश आहे. म्हणून, पर्याय B योग्य आहे.
• सदर उपाययोजनांमध्ये तंबाखूच्या वापरावर लक्ष ठेवणे, धूम्रपानापासून लोकांचे संरक्षण करणे, सोडवण्यास मदत करणे, धोक्यांबद्दल चेतावणी देणे, जाहिरातींवर बंदी घालणे आणि तंबाखूवरील कर वाढवणे यांचा समावेश आहे.
• हा फ्रेमवर्क, WHO फ्रेमवर्क कन्व्हेन्शन ऑन टोबॅको कंट्रोल (WHO FCTC) शी सुसंगत आहे, जो पहिला जागतिक सार्वजनिक आरोग्य करार आहे.
• 180 हून अधिक देशांनी WHO FCTC ला मान्यता दिली आहे, ज्यामध्ये व्यापक तंबाखू नियंत्रण धोरणांचा समावेश आहे.
पूरक माहिती:
• MPOWER उपाययोजना, WHO FCTC ची उद्दिष्टे पूर्ण करण्यासाठी तंबाखू नियंत्रण धोरणे लागू करण्यात सरकारांना मदत करतात.
• सार्वजनिक आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी मागणी कमी करणे आणि पुरवठा नियंत्रण उपाय यावर या चौकटीत भर देण्यात आला आहे.
The correct answer is option 2.
In News
• India’s low tobacco prices have undermined the effectiveness of the WHO’s MPOWER framework, as affordability weakens tobacco control efforts and hinders the reduction of tobacco-related cancers.
Explanation & Key Takeaways:
• The MPOWER Framework comprises six high-impact, cost-effective measures aimed at reducing tobacco demand worldwide. Hence, option B is correct.
• These measures include Monitoring tobacco use, Protecting people from smoke, Offering help to quit, Warning about dangers, Enforcing advertising bans, and Raising taxes on tobacco.
• The framework aligns with the WHO Framework Convention on Tobacco Control (WHO FCTC), the first global public health treaty.
• Over 180 countries have ratified the WHO FCTC, which includes comprehensive tobacco control strategies.
Related Concepts:
• The MPOWER measures assist governments in implementing tobacco control policies to meet the objectives of the WHO FCTC.
• The framework emphasizes both demand reduction and supply control measures to protect public health.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('आर्थिकदृष्ट्या सक्षम पर्यायांमध्ये तंबाखू उत्पादकांना पाठिंबा देणे.') आणि पर्याय 2 ('देशांना तंबाखूची मागणी कमी करण्यास मदत करण्यासाठी उपाययोजनांचा एक संच प्रदान करणे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Support tobacco farmers in economically viable alternatives.') with Option 2 ('Provide a set of measures to help countries reduce the demand for tobacco.'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'देशांना तंबाखूची मागणी कमी करण्यास मदत करण्यासाठी उपाययोजनांचा एक संच प्रदान करणे.'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Provide a set of measures to help countries reduce the demand for tobacco.' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('धूम्रपान कमी करण्यासाठी पर्यायी तंबाखू उत्पादनांचा वापर करण्यास प्रोत्साहन देणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'देशांना तंबाखूची मागणी कमी करण्यास मदत करण्यासाठी उपाययोजनांचा एक संच प्रदान करणे.' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('आर्थिकदृष्ट्या सक्षम पर्यायांमध्ये तंबाखू उत्पादकांना पाठिंबा देणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'देशांना तंबाखूची मागणी कमी करण्यास मदत करण्यासाठी उपाययोजनांचा एक संच प्रदान करणे.' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('धूम्रपानाच्या सवयी सोडण्यासाठी औषध उद्योगाच्या भूमिकेचे नियमन करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'देशांना तंबाखूची मागणी कमी करण्यास मदत करण्यासाठी उपाययोजनांचा एक संच प्रदान करणे.' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('देशांना तंबाखूची मागणी कमी करण्यास मदत करण्यासाठी उपाययोजनांचा एक संच प्रदान करणे.') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Promote the use of alternative tobacco products to reduce smoking.'): Incorrect. As per official verified records, 'Provide a set of measures to help countries reduce the demand for tobacco.' is the valid fact.
• Option 3 ('Support tobacco farmers in economically viable alternatives.'): Incorrect. As per official verified records, 'Provide a set of measures to help countries reduce the demand for tobacco.' is the valid fact.
• Option 4 ('Regulate the pharmaceutical industry’s role in smoking cessation.'): Incorrect. As per official verified records, 'Provide a set of measures to help countries reduce the demand for tobacco.' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Provide a set of measures to help countries reduce the demand for tobacco.').