सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
पर्याय 4 योग्य आहे.
In News
• अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्था (AIIMS) च्या अलीकडील अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, उत्तर भारतातील सरकारी शाळांमधील शहरी किशोरवयीन बालकांपैकी जवळपास 41% फोलेट (जीवनसत्त्व B9) च्या कमतरतेने ग्रस्त आहेत, ज्यामुळे त्यांच्या वाढीवर आणि विकासावर प्रतिकूल परिणाम होऊ शकतो.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीसाठी आणि निरोगी पेशींच्या वाढीसाठी आणि कार्यासाठी, विशेषतः बालपणीच्या विकासादरम्यान, फोलेट अत्यंत महत्वाचे आहे. म्हणून, पर्याय D योग्य आहे.
• हे DNA व RNA संश्लेषण आणि दुरुस्तीमध्ये सहभागी आहे, जे अनुवांशिक सामग्री आणि पेशींच्या कार्यासाठी महत्वाचे आहे.
• फोलेटच्या अभावामुळे लाल रक्तपेशींची कमतरता झाल्यास अशक्तपणा येऊ शकतो.
• नैसर्गिक स्रोतांमध्ये हिरव्या पालेभाज्या, शेंगा, लिंबूवर्गीय फळे, काजू, संपूर्ण धान्य आणि फोर्टीफाईड तृणधान्ये यांचा समावेश आहे.
• फोलेट हे जलविद्राव्य असून शरीरातील ऑक्सिजन वहनासाठी आवश्यक आहे.
पूरक माहिती:
• फोलेटची कमतरता सामान्यतः असंतुलित आहारामुळे उद्भवते, ज्यामध्ये फोलेटयुक्त पदार्थ नसतात.
• फोलेट शरीरात जीवनसत्त्वे B6 आणि B12 सोबत कार्य करते. या जीवनसत्त्वांच्या अभावावर उपचार करण्यासाठी फोलेट सप्लिमेंटेशनचा वापर केला जातो.
The correct answer is option 4.
In News
• A recent study by the All-India Institute of Medical Sciences (AIIMS) found that nearly 41% of urban adolescents in government schools across north India suffer from folate (Vitamin B9) deficiency, which may adversely affect their growth and development.
Explanation & Key Takeaways:
• Folate is crucial for the formation of red blood cells and healthy cell growth and function, especially important during childhood development. Hence, option D is correct.
• It is involved in DNA and RNA synthesis and repair, vital for genetic material and cellular function.
• Deficiency of folate can lead to anaemia due to insufficient red blood cells.
• Natural sources include green leafy vegetables, legumes, citrus fruits, nuts, whole grains, and fortified cereals.
• Folate is water-soluble and necessary for oxygen transport in the body.
Related Concepts:
• Folate deficiency is commonly caused by an unbalanced diet lacking in folate-rich foods.
• Folate works along with vitamins B6 and B12 in the body, and folate supplementation is used to treat deficiencies of these vitamins.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('रक्तातील साखरेच्या पातळीचे नियमन करणे') आणि पर्याय 4 ('लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि निरोगी पेशींची वाढ करणे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Regulation of blood sugar levels') with Option 4 ('Formation of red blood cells and healthy cell growth'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि निरोगी पेशींची वाढ करणे'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Formation of red blood cells and healthy cell growth' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('रक्तातील साखरेच्या पातळीचे नियमन करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि निरोगी पेशींची वाढ करणे' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('स्वादुपिंडात इन्सुलिनचे उत्पादन करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि निरोगी पेशींची वाढ करणे' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('हाडांमध्ये कॅल्शियम शोषण वाढवणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि निरोगी पेशींची वाढ करणे' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('लाल रक्तपेशींची निर्मिती आणि निरोगी पेशींची वाढ करणे') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Regulation of blood sugar levels'): Incorrect. As per official verified records, 'Formation of red blood cells and healthy cell growth' is the valid fact.
• Option 2 ('Production of insulin in the pancreas'): Incorrect. As per official verified records, 'Formation of red blood cells and healthy cell growth' is the valid fact.
• Option 3 ('Enhancing calcium absorption in bones'): Incorrect. As per official verified records, 'Formation of red blood cells and healthy cell growth' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Formation of red blood cells and healthy cell growth').