सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
पर्याय 3 योग्य आहे.
In News
• भारतीय वैद्यकीय संशोधन परिषद (ICMR), संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाला, विशेषतः दुर्गम भागात, भारताचा प्रतिसाद सुधारण्यासाठी त्यांच्या मोबाइल बायोसेफ्टी लेव्हल-3 (MBSL-3) प्रयोगशाळेची क्षमता वाढवत आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• RAMBAAN म्हणजे रॅपिड अॅक्शन मोबाइल BSL-3 अॅडव्हान्स्ड ऑगमेंटेड नेटवर्क, एक फिरती BSL-3 प्रयोगशाळा आहे. म्हणून, पर्याय 3 योग्य आहे.
• हे प्रधानमंत्री आयुष्मान भारत आरोग्य पायाभूत सुविधा अभियानांतर्गत क्लेन्झाइड्स कॉन्टॅमिनेशन कंट्रोल्स प्रायव्हेट लिमिटेड, मुंबई यांच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आले आहे.
• केरळमध्ये 2023 मध्ये निपाह विषाणूच्या प्रादुर्भावादरम्यान ते पहिल्यांदा तैनात करण्यात आले होते.
• हे HEPA फिल्टर्स, डबल डोअर ऑटोक्लेव्ह आणि निर्जंतुकीकरणासाठी हायड्रोजन पेरोक्साइड फॉगिंग प्रणालीसह प्रगत सुरक्षा वैशिष्ट्यांनी सुसज्ज आहे.
• WHO मानकांनुसार हे टाइप-IV रॅपिड रिस्पॉन्स मोबाईल लॅबोरेटरी म्हणून वर्गीकृत आहे.
पूरक माहिती:
• MBSL-3 ला ICMR-राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्था, पुणे यांनी मान्यता दिली असून महामारी आजारांना जलद आणि सुरक्षितपणे प्रतिसाद देण्याची भारताची क्षमता वाढविण्यात ही लस महत्त्वाची भूमिका बजावते.
The correct answer is Option 3.
In News
• The Indian Council of Medical Research (ICMR) is enhancing its Mobile Biosafety Level-3 (MBSL-3) laboratory capacity to improve India's response to infectious disease outbreaks, particularly in remote areas.
Explanation & Key Takeaways:
• RAMBAAN stands for Rapid Action Mobile BSL-3 Advanced Augmented Network, a mobile BSL-3 laboratory. Hence, Option 3 is correct.
• It is developed under the Pradhan Mantri Ayushman Bharat Health Infrastructure Mission in collaboration with Klenzaids Contamination Controls Pvt. Ltd., Mumbai.
• It was first deployed during the 2023 Nipah virus outbreak in Kerala.
• It is equipped with advanced safety features including HEPA filters, a double door autoclave, and hydrogen peroxide fogging systems for decontamination.
• It is classified as a Type-IV Rapid Response Mobile Laboratory by WHO standards.
Related Concepts:
• The MBSL-3 was validated by ICMR-National Institute of Virology, Pune, and plays a crucial role in enhancing India’s capacity to respond to epidemics swiftly and safely.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('आपत्तीग्रस्त भागांसाठी एक सुवाह्य जल शुद्धीकरण युनिट') आणि पर्याय 3 ('संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या प्रतिसादांसाठी वापरली जाणारी एक फिरती जैवसुरक्षा स्तर-3 प्रयोगशाळा') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('A portable water purification unit for disaster-hit regions.') with Option 3 ('A mobile Biosafety Level-3 laboratory used for infectious disease outbreak responses.'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या प्रतिसादांसाठी वापरली जाणारी एक फिरती जैवसुरक्षा स्तर-3 प्रयोगशाळा'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'A mobile Biosafety Level-3 laboratory used for infectious disease outbreak responses.' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('सीमा संरक्षणासाठी DRDO ने विकसित केलेली एक फिरती तोफखाना प्रणाली'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या प्रतिसादांसाठी वापरली जाणारी एक फिरती जैवसुरक्षा स्तर-3 प्रयोगशाळा' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('वन्यजीव संरक्षणासाठी AI-आधारित पाळत ठेवण्याचे एक साधन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या प्रतिसादांसाठी वापरली जाणारी एक फिरती जैवसुरक्षा स्तर-3 प्रयोगशाळा' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('आपत्तीग्रस्त भागांसाठी एक सुवाह्य जल शुद्धीकरण युनिट'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या प्रतिसादांसाठी वापरली जाणारी एक फिरती जैवसुरक्षा स्तर-3 प्रयोगशाळा' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('संसर्गजन्य रोगांच्या प्रादुर्भावाच्या प्रतिसादांसाठी वापरली जाणारी एक फिरती जैवसुरक्षा स्तर-3 प्रयोगशाळा') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('A mobile artillery system developed by DRDO for border defense.'): Incorrect. As per official verified records, 'A mobile Biosafety Level-3 laboratory used for infectious disease outbreak responses.' is the valid fact.
• Option 2 ('An AI-based surveillance tool for wildlife protection.'): Incorrect. As per official verified records, 'A mobile Biosafety Level-3 laboratory used for infectious disease outbreak responses.' is the valid fact.
• Option 4 ('A portable water purification unit for disaster-hit regions.'): Incorrect. As per official verified records, 'A mobile Biosafety Level-3 laboratory used for infectious disease outbreak responses.' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('A mobile Biosafety Level-3 laboratory used for infectious disease outbreak responses.').