Current Affairs
Science and Technology
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
DNA फिंगरप्रिंटिंग संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या: विधान I: DNA फिंगरप्रिंटिंग हे शॉर्ट टँडम रिपीट्स (STRs) सारख्या वारशाने मिळालेल्या DNA बहुरूपतेच्या विश्लेषणावर आधारित आहे. विधान II: STR हे सर्व मानवांमध्ये एकसारखे असलेले DNA चे भाग आहेत, ज्यामुळे ते वैयक्तिक ओळखीसाठी अविश्वसनीय बनतात. वरील विधानांसंदर्भात पुढीलपैकी कोणते योग्य आहे?
Consider the following statements regarding DNA fingerprinting: Statement I: DNA fingerprinting is based on the analysis of inherited DNA polymorphisms such as Short Tandem Repeats (STRs). Statement II: STRs are segments of DNA that are identical across all humans, making them unreliable for individual identification. Which one of the following is correct in respect of the above statements?
पर्याय (Options):
A
विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत आणि विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण आहे.
B
विधान I आणि विधान II दोन्ही योग्य आहेत, परंतु विधान II हे विधान I चे अचूक स्पष्टीकरण नाही.
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
विधान I योग्य आहे, परंतु विधान II अयोग्य आहे.
D
विधान I अयोग्य आहे, परंतु विधान II योग्य आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
पर्याय 3 योग्य आहे.
In News
• एअर इंडिया फ्लाइट AI 171 क्रॅशमधील बळींची ओळख पटवण्यात DNA फिंगरप्रिंटिंगच्या वापराने महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे, ज्यामुळे आपत्ती बळींची ओळख पटवण्यातील त्याची प्रासंगिकता अधोरेखित झाली आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• विधान I: DNA फिंगरप्रिंटिंग हे वारशाने मिळालेल्या DNA बहुरूपतेवर अवलंबून असते, जसे की STRs, जे व्यक्तींपरत्वे भिन्न असतात आणि विशिष्ट ओळख प्रदान करतात. म्हणून, विधान I योग्य आहे.
• विधान II: सर्व मानवांमध्ये STRs एकसमान नसतात; ते खूप परिवर्तनशील असतात, म्हणूनच ते फॉरेन्सिक आणि पितृत्व चाचणीमध्ये वापरले जातात. म्हणून, विधान II अयोग्य आहे.
पूरक माहिती:
• DNA फिंगरप्रिंटिंग हे 1984 मध्ये सर अ‍ॅलेक जेफ्री यांनी विकसित केलेले एक फॉरेन्सिक साधन आहे.
• DNA चे स्रोत रक्त, लाळ, दात, हाडे आणि त्वचा पेशी आहेत.
• PCR तंत्राचा वापर लहान DNA नमुने वाढवण्यासाठी केला जातो, त्यानंतर तुकड्यांच्या लांबीचे विश्लेषण करण्यासाठी केशिका विद्युतकणसंचलनाचा (capillary electrophoresis) वापर केला जातो.