MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs National Affairs & Governance FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कविथा अय्यर यांच्या "लँडस्केप्स ऑफ लॉस: द स्टोरी ऑफ एन इंडियन दुष्काळ" या शीर्षकाचे सार खालीलपैकी कोणते विधान उत्तम प्रकारे मांडते?

Which of the following statements best captures the essence of "Landscapes of Loss: The Story of an Indian Drought" by Kavitha Iyer?

पर्याय (Options):
A

भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

दुष्काळग्रस्त भागातील कुटुंबाबद्दलची काल्पनिक कथा.

C

भारतातील मान्सूनचे नमुने आणि प्राचीन शेतीचा इतिहास.

D

जलव्यवस्थापनाचे वसाहतकालीन धोरण विश्लेषण.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • कविथा अय्यर यांच्या "लँडस्केप्स ऑफ लॉस: द स्टोरी ऑफ एन इंडियन दुष्काळ" मध्ये भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय परिणामांवर लक्ष केंद्रित केले आहे. • हे पुस्तक ग्रामीण समुदायांवर, विशेषतः शेतकरी आणि त्यांच्या कुटुंबांवर दुष्काळाच्या सामाजिक-आर्थिक प्रभावावर प्रकाश टाकते. • दुष्काळामुळे स्थलांतर, उपजीविकेचे नुकसान आणि पाण्याच्या टंचाईशी संबंधित आव्हाने कशी निर्माण होतात याचा ते शोध घेते. • हे कथन ग्रामीण भारताला भेडसावणारे संघर्ष अधोरेखित करते, ज्यामध्ये व्यक्ती आणि समुदायांच्या वैयक्तिक कथांचा सखोल अभ्यास केला जातो. • यात जमीन आणि जलस्रोतांचा ऱ्हास यासह दुष्काळाच्या पर्यावरणीय परिणामांवर चर्चा केली आहे. • हे पुस्तक भारतातील या आवर्ती समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी शाश्वत जलव्यवस्थापन आणि धोरणात्मक सुधारणांची वकिली करते. • एक पत्रकार म्हणून, कविथा अय्यर त्यांच्या कौशल्याचा उपयोग भारताच्या कृषी लँडस्केपवर दुष्काळाच्या परिणामाचे सखोल विश्लेषण करण्यासाठी करतात. पूरक माहिती: • पर्याय 2: दुष्काळग्रस्त भागातील कुटुंबाबद्दलची काल्पनिक कथा • हे पुस्तक काल्पनिक नाही. हे वास्तविक घटना आणि अनुभवांवर आधारित काल्पनिक नसलेले पुस्तक आहे. • भारतातील दुष्काळाचा सामना करणाऱ्या समुदायांच्या वास्तविक स्थितीवर प्रकाश टाकण्यासाठी यात पत्रकारितेच्या साधनांचा वापर केला आहे. • पर्याय 3: भारतातील मान्सूनचे नमुने आणि प्राचीन शेतीचा इतिहास • हे पुस्तक पाण्याची टंचाई आणि दुष्काळावर चर्चा करत असले तरी, ते मान्सूनच्या पद्धती किंवा प्राचीन शेतीच्या ऐतिहासिक पैलूंवर लक्ष केंद्रित करत नाही. • आधुनिक दुष्काळ आणि समुदायांवर त्याचा परिणाम यावर प्राथमिक लक्ष केंद्रित केले आहे. • पर्याय 4: जलव्यवस्थापनाचे वसाहतकालीन धोरण विश्लेषण • हे पुस्तक वसाहतकालीन जल धोरणांचा शोध घेत नाही; दुष्काळ आणि पाण्याच्या टंचाईशी संबंधित समकालीन समस्यांवर त्याचा भर आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('दुष्काळग्रस्त भागातील कुटुंबाबद्दलची काल्पनिक कथा.') आणि पर्याय 1 ('भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.'. National Affairs & Governanceमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('दुष्काळग्रस्त भागातील कुटुंबाबद्दलची काल्पनिक कथा.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('भारतातील मान्सूनचे नमुने आणि प्राचीन शेतीचा इतिहास.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('जलव्यवस्थापनाचे वसाहतकालीन धोरण विश्लेषण.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('भारतातील दुष्काळाच्या मानवी आणि पर्यावरणीय प्रभावांचा अभ्यास.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?