योग्य उत्तर महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना आहे.
In News
• केंद्रीय मंत्रिमंडळाने MGNREGS चे नाव बदलून पूज्य बापू ग्रामीण रोजगार योजना करण्यास आणि हमी रोजगाराचे दिवस 100 वरून 125 पर्यंत वाढवण्यास मान्यता दिली आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• या योजनेत आता दरवर्षी प्रति ग्रामीण कुटुंबाला 125 दिवसांच्या मजुरी रोजगाराची हमी देण्यात आली आहे.
• योजनेच्या सुरुवातीपासून आतापर्यंत योजनेच्या नावातील हा दुसरा बदल आहे.
• या सुधारणेचा उद्देश ग्रामीण भागातील उपजीविका मजबूत करणे आणि उत्पन्न सुरक्षा वाढवणे आहे.
• हा कार्यक्रम ग्रामीण विकास मंत्रालयाद्वारे प्रशासित केला जातो.
पूरक माहिती:
• योजनेचा विकास
• सुरुवातीला राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (NREGS) म्हणून सुरूवात झाली.
• 2009 मध्ये महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGS) असे नामकरण करण्यात आले.
• नवीन सुधारणेनुसार पुन्हा पूज्य बापू ग्रामीण रोजगार योजना असे नामकरण करण्यात आले.
• कार्यक्रमाची उद्दिष्ट्ये
• ग्रामीण कुटुंबांना मजुरी रोजगाराची कायदेशीर हमी प्रदान करते.
• मागणी-आधारित रोजगाराद्वारे उपजीविका सुरक्षा वाढवते.
• टिकाऊ ग्रामीण मालमत्तेच्या निर्मितीस समर्थन देते.
• प्रशासकीय रचना
• ग्रामीण विकास मंत्रालयाद्वारे अंमलबजावणी.
• ग्रामीण गरीबी निर्मूलन आणि रोजगार हमीमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.
• जगातील सर्वात मोठ्या सामाजिक सुरक्षा आणि सार्वजनिक बांधकाम कार्यक्रमांपैकी एक.
The correct answer is Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme.
In News
• The Union Cabinet has approved the renaming of MGNREGS as Viksit Bharat - Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission - Gramin (VB G RAM G) and increased guaranteed employment from 100 to 125 days.
Explanation & Key Takeaways:
• The scheme now guarantees 125 days of wage employment per rural household annually.
• The renaming marks the second change in the scheme’s identity since its launch.
• The reform aims to strengthen rural livelihoods and enhance income security.
• The programme continues to be administered by the Ministry of Rural Development.
Related Concepts:
• Evolution of the Scheme
• Originally launched as National Rural Employment Guarantee Scheme (NREGS).
• Renamed Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme (MGNREGS) in 2009.
• Renamed again as Viksit Bharat - Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission - Gramin (VB G RAM G) under the latest reform.
• Objectives of the Programme
• Provides legal guarantee of wage employment to rural households.
• Enhances livelihood security through demand-driven employment.
• Supports creation of durable rural assets.
• Administrative Framework
• Implemented by the Ministry of Rural Development.
• Plays a central role in rural poverty alleviation and employment assurance.
• One of the world’s largest social security and public works programmes.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('दीनदयाळ अंत्योदय योजना') आणि पर्याय 3 ('महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Deendayal Antyodaya Yojana') with Option 3 ('Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना'. Government Schemes, Policies & Campaignsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme' as the core identifier for Government Schemes, Policies & Campaigns.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('प्रधानमंत्री आवास योजना'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('दीनदयाळ अंत्योदय योजना'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Pradhan Mantri Awas Yojana'): Incorrect. As per official verified records, 'Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme' is the valid fact.
• Option 2 ('National Rural Livelihood Mission'): Incorrect. As per official verified records, 'Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme' is the valid fact.
• Option 4 ('Deendayal Antyodaya Yojana'): Incorrect. As per official verified records, 'Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme').