योग्य उत्तर कोपरा जलाशय आहे.
In News
• बिलासपूर जिल्ह्यातील कोपरा जलाशयाला रामसर कन्व्हेन्शन ऑन वेटलँड्स अंतर्गत छत्तीसगडमधील पहिली रामसर साइट म्हणून घोषित करण्यात आले आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• कोपरा जलाशय हे गोड्या पाण्याचे पाणथळ क्षेत्र नैसर्गिक प्रक्रिया आणि मानवनिर्मित रचनांनी आकारलेले आहे.
• हा जलाशय मुख्यतः पावसावर अवलंबून आहे आणि लहान हंगामी प्रवाहांद्वारे समर्थित आहे.
• हे निम-ग्रामीण भूभागामध्ये एक महत्त्वपूर्ण जल निकाय म्हणून कार्य करते, उपजीविका आणि पर्यावरणीय संतुलन राखते.
• त्याच्या जलवैज्ञानिक आणि पर्यावरणीय महत्त्वामुळे ते रामसरच्या मान्यतेसाठी पात्र ठरले.
पूरक माहिती:
• रामसर कन्व्हेन्शन ऑन वेटलँड्स
• पाणथळ जागांचे संवर्धन आणि शाश्वत वापरासाठी एक आंतरराष्ट्रीय करार.
• आंतरराष्ट्रीय स्तरावर महत्त्वाच्या पाणथळ जागा, विशेषत: जैवविविधतेसाठी अधिवास म्हणून ओळखते.
• राष्ट्रीय कृती आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याने पाणथळ जागांच्या योग्य वापराला प्रोत्साहन देते.
• कोपरा जलाशयाचे पर्यावरणीय महत्त्व
• प्रादेशिक जैवविविधतेला समर्थन देणारे पर्यावरणीय हॉटस्पॉट म्हणून कार्य करते.
• बिलासपूर प्रदेशात पर्यावरणीय लवचिकता वाढवते.
• पाणी साठवणुकीच्या पलीकडे भूमिका बजावते, परिसंस्थेच्या स्थिरतेमध्ये योगदान देते.
• छत्तीसगडसाठी महत्त्व
• राज्यासाठी पहिली रामसर-सूचीबद्ध पाणथळ जागा.
• राष्ट्रीय आणि जागतिक पाणथळ संवर्धन प्रयत्नांमध्ये छत्तीसगडची उपस्थिती मजबूत करते.
• निम-ग्रामीण गोड्या पाण्याच्या परिसंस्थेचे महत्त्व अधोरेखित करते.
The correct answer is Kopra Reservoir.
In News
• Kopra Reservoir in Bilaspur district has been declared Chhattisgarh’s first Ramsar Site under the Ramsar Convention on Wetlands.
Explanation & Key Takeaways:
• Kopra Reservoir is a freshwater wetland shaped by both natural processes and human-made structures.
• The reservoir is primarily rain-fed and supported by small seasonal streams.
• It functions as a vital water body in a semi-rural landscape, supporting livelihoods and ecological balance.
• Its hydrological and ecological significance qualified it for Ramsar recognition.
Related Concepts:
• Ramsar Convention on Wetlands
• An international treaty for the conservation and sustainable use of wetlands.
• Recognises wetlands of international importance, especially as habitats for biodiversity.
• Encourages wise use of wetlands through national action and international cooperation.
• Ecological Importance of Kopra Reservoir
• Acts as an ecological hotspot supporting regional biodiversity.
• Enhances environmental resilience in the Bilaspur region.
• Plays a role beyond water storage, contributing to ecosystem stability.
• Significance for Chhattisgarh
• First Ramsar-listed wetland for the state.
• Strengthens Chhattisgarh’s presence in national and global wetland conservation efforts.
• Highlights the importance of semi-rural freshwater ecosystems.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('मिनिमाता बांगो जलाशय') आणि पर्याय 3 ('कोपरा जलाशय') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('Minimata Bango Reservoir') with Option 3 ('Kopra Reservoir'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'कोपरा जलाशय'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Kopra Reservoir' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('हसदेव बांगो जलाशय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कोपरा जलाशय' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('गंगरेल जलाशय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कोपरा जलाशय' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('मिनिमाता बांगो जलाशय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कोपरा जलाशय' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('कोपरा जलाशय') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Hasdeo Bango Reservoir'): Incorrect. As per official verified records, 'Kopra Reservoir' is the valid fact.
• Option 2 ('Gangrel Reservoir'): Incorrect. As per official verified records, 'Kopra Reservoir' is the valid fact.
• Option 4 ('Minimata Bango Reservoir'): Incorrect. As per official verified records, 'Kopra Reservoir' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('Kopra Reservoir').