सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर मैत्री II आहे.
In News
• भारत पूर्व अंटार्क्टिकामध्ये मैत्री II हे पुढील पिढीचे संशोधन केंद्र म्हणून विकसित करत आहे, जे 2032 पर्यंत पूर्ण होणे अपेक्षित आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• मैत्री II हे मैत्री I ची जागा घेईल, जे 1989 पासून पूर्व अंटार्क्टिकाच्या शिर्माचर ओएसिसमध्ये कार्यरत आहे.
• या प्रकल्पाचा अंदाजित खर्च ₹2,000 कोटी आहे, ज्यापैकी पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाने पूर्व-गुंतवणूक उपक्रमांसाठी ₹29.20 कोटी मंजूर केले आहेत.
• हे केंद्र हवामान विज्ञान, हिमनदी विज्ञान, जीवशास्त्र आणि पृथ्वी विज्ञान यावर लक्ष केंद्रित करेल, ज्यामुळे भारताच्या दीर्घकालीन ध्रुवीय संशोधन क्षमतेला बळकटी मिळेल.
• मैत्री II हे भारताचे चौथे अंटार्क्टिक संशोधन केंद्र असेल, जे वैज्ञानिक पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी सुधारणा दर्शवते.
पूरक माहिती:
• भारताच्या अंटार्क्टिक कार्यक्रमाची सुरुवात 1981 मध्ये दक्षिण गंगोत्रीच्या स्थापनेने झाली, ज्याने 1989 च्या आसपास कामकाज बंद केले.
• भारत सध्या दोन कायमस्वरूपी अंटार्क्टिक स्टेशन्स चालवतो: मैत्री (पूर्व अंटार्क्टिका) आणि भारती (समुद्रकिनाऱ्याजवळ).
• मैत्री II भारताची ध्रुवीय उपस्थिती लक्षणीयरीत्या वाढवेल आणि अंटार्क्टिकामध्ये दीर्घकाळ चालणाऱ्या, प्रगत वैज्ञानिक संशोधनास समर्थन देईल.
The correct answer is Maitri II.
In News
• India is developing Maitri II as its next-generation research station in East Antarctica, expected to be completed by 2032.
Explanation & Key Takeaways:
• Maitri II will replace Maitri I, which has been operational since 1989 in the Schirmacher Oasis of East Antarctica.
• The project cost is estimated at ₹2,000 crore, with ₹29.20 crore already approved by the Ministry of Earth Sciences for pre-investment activities.
• The station will focus on climate science, glaciology, biology, and earth sciences, strengthening India’s long-term polar research capacity.
• Maitri II will become India’s fourth Antarctic research station, marking a major upgrade in scientific infrastructure.
Related Concepts:
• India’s Antarctic programme began in 1981 with the establishment of Dakshin Gangotri, which ceased operations around 1989.
• India currently operates two permanent Antarctic stations: Maitri (East Antarctica) and Bharati (near the coast).
• Maitri II will significantly enhance India’s polar presence and support long-duration, advanced scientific research in Antarctica.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('दक्षिण गंगोत्री II') आणि पर्याय 4 ('मैत्री II') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 1 ('Dakshin Gangotri II') with Option 4 ('Maitri II'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'मैत्री II'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Maitri II' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('दक्षिण गंगोत्री II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मैत्री II' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('भारती II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मैत्री II' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('̌हिमाद्री'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'मैत्री II' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('मैत्री II') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Dakshin Gangotri II'): Incorrect. As per official verified records, 'Maitri II' is the valid fact.
• Option 2 ('Bharati II'): Incorrect. As per official verified records, 'Maitri II' is the valid fact.
• Option 3 ('̌Himadri'): Incorrect. As per official verified records, 'Maitri II' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Maitri II').