सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर प्रियंबदा जयकुमार आहे.
In News
• एमएस स्वामीनाथन: द मॅन हू फेड इंडिया - प्रियंबदा जयकुमार यांनी.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
•
प्रियंबदा जयकुमार यांचे एमएस स्वामीनाथन: द मॅन हू फेड इंडिया हे एक नवीन चरित्र आहे, जे भारताच्या कृषी भविष्यासाठी त्यांच्या असाधारण योगदानावर आणि कायमस्वरूपी धड्यांवर प्रकाश टाकते.
•
2025 हे वर्ष "भारताच्या हरित क्रांतीचे जनक" म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या एमएस स्वामीनाथन यांची जन्मशताब्दी आहे .
•
1960 च्या दशकात उच्च उत्पादन देणाऱ्या गव्हाच्या जातींचे अनुकूलन करण्यात स्वामीनाथन यांच्या नेतृत्वामुळे भारताला अन्नटंचाईवर मात करण्यास आणि अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्णता प्राप्त करण्यास मदत झाली.
•
1960 च्या दशकात, भारत अमेरिकेच्या गहू आयातीवर अवलंबून होता आणि सार्वजनिक कायदा 480 अंतर्गत तीव्र अन्न असुरक्षिततेचा सामना करत होता.
•
1943 च्या बंगाल दुष्काळाने अन्न सुरक्षा आणि राष्ट्रीय सुरक्षा यांच्यातील महत्त्वाचा दुवा अधोरेखित केला.
•
स्वामिनाथन यांनी नॉर्मन बोरलॉग यांच्या सहकार्यामुळे उच्च उत्पादन देणाऱ्या गव्हाच्या जाती नोरिन 10 ची आयात आणि रूपांतर झाले.
•
हरित क्रांती अमेरिकेच्या गव्हावरील भारताचे अवलंबित्व कमी केले, अन्न उत्पादन वाढवले आणि लाखो लोकांना उपासमारीतून बाहेर काढले.
•
स्वामिनाथन यांनी स्वावलंबनासाठी अनुकूलन आणि सहकार्यावर भर दिला परंतु मातीचा ऱ्हास आणि अतिरेकी खतांचा वापर यासारख्या पर्यावरणीय परिणामांबद्दलही इशारा दिला.
•
स्वामीनाथन यांच्या प्रवासातील महत्त्वाचे धडे म्हणजे विज्ञान-धोरण सहकार्याची गरज, निर्णायक नेतृत्व आणि संशोधन संस्थांमध्ये वैज्ञानिक स्वायत्तता .
The Correct Answer is Priyambada Jayakumar.
In News
• M.S. Swaminathan : The Man Who Fed India - Released by Priyambada Jayakumar.
Explanation & Key Takeaways:
•
A new biography, M.S. Swaminathan: The Man Who Fed India by Priyambada Jayakumar, highlights his extraordinary contributions and enduring lessons for India’s agricultural future.
•
2025 marks the birth centenary of M.S. Swaminathan, known as the “Father of India’s Green Revolution”.
•
Swaminathan's leadership in adapting high-yielding wheat varieties helped India overcome food shortages in the 1960s and achieve self-sufficiency in food grains.
•
In the 1960s, India relied on U.S. wheat imports and faced acute food insecurity under Public Law 480.
•
The Bengal famine of 1943 highlighted the critical link between food security and national security.
•
Swaminathan’s collaboration with Norman Borlaug led to the import and adaptation of Norin 10, a high-yielding wheat variety.
•
The Green Revolution reduced India’s dependence on U.S. wheat, increased food production, and lifted millions out of hunger.
•
Swaminathan emphasized adaptation and collaboration for self-reliance but also warned of environmental consequences such as soil degradation and excessive fertilizer use.
•
Key lessons from Swaminathan’s journey include the need for science-policy collaboration, decisive leadership, and scientific autonomy in research institutions.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('रामचंद्र गुहा') आणि पर्याय 1 ('प्रियंबदा जयकुमार') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 2 ('Ramachandra Guha') with Option 1 ('Priyambada Jayakumar'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'प्रियंबदा जयकुमार'. National Affairs & Governanceमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'Priyambada Jayakumar' as the core identifier for National Affairs & Governance.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 2 ('रामचंद्र गुहा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रियंबदा जयकुमार' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('विक्रम सेठ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रियंबदा जयकुमार' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('रिचा शर्मा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'प्रियंबदा जयकुमार' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('प्रियंबदा जयकुमार') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 2 ('Ramachandra Guha'): Incorrect. As per official verified records, 'Priyambada Jayakumar' is the valid fact.
• Option 3 ('Vikram Seth'): Incorrect. As per official verified records, 'Priyambada Jayakumar' is the valid fact.
• Option 4 ('Richa Sharma'): Incorrect. As per official verified records, 'Priyambada Jayakumar' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 1 ('Priyambada Jayakumar').