सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे.
In News
• इराण-इस्रायलमधील चालू असलेल्या तणावामुळे अमेरिकेच्या ऐतिहासिक परराष्ट्र धोरणांचा संदर्भ पुन्हा जिवंत झाला आहे, ज्यात “Axis of Evil” या शब्दाचा समावेश आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• अमेरिकेचे अध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू बुश यांनी 2002 मध्ये स्टेट ऑफ द युनियनच्या भाषणात इराण, इराक आणि उत्तर कोरिया या देशांचे वर्णन करण्यासाठी “Axis of Evil” हा शब्द वापरला होता, त्यांनी मोठ्या प्रमाणावर विनाश घडवणारी शस्त्रे बनवण्याचा आणि दहशतवादाला पाठिंबा देण्याचा आरोप केला होता. म्हणून, पर्याय C योग्य आहे.
• “Axis of Evil” हे इराण, সিরिया आणि हिजबुल्लाह यांचे स्व-घोषित लष्करी युती नव्हती. हिजबुल्लाह हे गैर-राजकीय घटक आहे आणि ते अमेरिकेच्या मूळ पदनिर्देशनाचा भाग नव्हते. म्हणून, पर्याय A अयोग्य आहे.
• सीरियाचा समावेश मूळ गटात नव्हता; 2002 च्या भाषणात इराकचे नाव होते, सीरियाचे नाही. म्हणून, पर्याय B अयोग्य आहे.
• रशिया आणि चीनचा “Axis of Evil” मध्ये कधीही समावेश नव्हता. या शब्दाने विशेषतः इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाला लक्ष्य केले होते. म्हणून, पर्याय D अयोग्य आहे.
पूरक माहिती:
• या वाक्यांशाने 9/11 नंतरच्या काळात अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकला.
• 2003 मध्ये अमेरिकेच्या नेतृत्वाखाली इराकवर झालेला हल्ला याच सिद्धांतामुळे तयार झालेल्या व्यापक धोरणात्मक संदर्भात झाला.
• या शब्दाने अणु प्रसार आणि दहशतवादाला राज्याद्वारे मिळणारा पाठिंबा याबद्दलची चिंता दर्शविली.
• या अभिव्यक्तीने जागतिक महायुद्धातील “Axis Powers” (जर्मनी, इटली, जपान) ची जाणीवपूर्वक आठवण करून दिली, ज्यामुळे या राज्यांना जागतिक सुरक्षेसाठी समन्वित धोका म्हणून दर्शविले गेले.
The correct answer is Option 3
In News
• The ongoing Iran–Israel tensions have revived references to historical U.S. foreign policy doctrines, including the term “Axis of Evil.”
Explanation & Key Takeaways:
• The term “Axis of Evil” was used by U.S. President George W. Bush in his 2002 State of the Union Address to describe Iran, Iraq, and North Korea, accusing them of pursuing weapons of mass destruction and supporting terrorism. Hence, Option C is correct.
• “Axis of Evil” was not a self-declared military alliance of Iran, Syria, and Hezbollah. Hezbollah is a non-state actor and was not part of the original U.S. designation. Hence, Option A is incorrect.
• Syria was not included in the original grouping; Iraq, not Syria, was named in the 2002 speech. Hence, Option B is incorrect.
• Russia and China were never included in the “Axis of Evil” formulation. The term specifically targeted Iran, Iraq, and North Korea. Hence, Option D is incorrect.
Related Concepts:
• The phrase significantly influenced U.S. foreign policy in the post-9/11 period.
• The 2003 U.S.-led invasion of Iraq occurred in the broader strategic context shaped by this doctrine.
• The term reflected concerns about nuclear proliferation and state sponsorship of terrorism.
• The expression deliberately echoed the World War II “Axis Powers” (Germany, Italy, Japan), symbolically framing these states as coordinated threats to global security.
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('नाटोच्या विरोधात रशिया, चीन आणि इराण यांचे धोरणात्मक गट.') आणि पर्याय 3 ('अमेरिका इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेला शब्द.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 4 ('A strategic grouping of Russia, China, and Iran against NATO.') with Option 3 ('A term used by the United States to describe Iran, Iraq, and North Korea.'). Distinguish the exact context before marking.
स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'अमेरिका इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेला शब्द.'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.
Key Fact Anchor: Focus on 'A term used by the United States to describe Iran, Iraq, and North Korea.' as the core identifier for Science, Technology & Space Missions.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('इराण, সিরिया आणि हिजबुल्लाह यांनी तयार केलेले लष्करी युती.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अमेरिका इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेला शब्द.' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('इराण, इराक आणि সিরिया यांचा इजरायलला विरोध करणारा प्रादेशिक गट.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अमेरिका इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेला शब्द.' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('नाटोच्या विरोधात रशिया, चीन आणि इराण यांचे धोरणात्मक गट.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अमेरिका इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेला शब्द.' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('अमेरिका इराण, इराक आणि उत्तर कोरियाचे वर्णन करण्यासाठी वापरलेला शब्द.') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('A military alliance formed by Iran, Syria, and Hezbollah.'): Incorrect. As per official verified records, 'A term used by the United States to describe Iran, Iraq, and North Korea.' is the valid fact.
• Option 2 ('A regional bloc comprising Iran, Iraq, and Syria opposing Israel.'): Incorrect. As per official verified records, 'A term used by the United States to describe Iran, Iraq, and North Korea.' is the valid fact.
• Option 4 ('A strategic grouping of Russia, China, and Iran against NATO.'): Incorrect. As per official verified records, 'A term used by the United States to describe Iran, Iraq, and North Korea.' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 3 ('A term used by the United States to describe Iran, Iraq, and North Korea.').