सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर 1 डिसेंबर 1963 आहे.
In News
• नागालँड राज्य अधिनियम, 1962 अंतर्गत 1 डिसेंबर 1963 रोजी नागालँडला राज्याचा दर्जा मिळाला, आणि याच दिवशी राज्याचा 61 वा स्थापना दिवस साजरा केला गेला.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 1 डिसेंबर 1963 रोजी नागालँड भारताचे 16 वे राज्य बनले, जे नागा लोकांची एकता आणि लवचिकता दर्शवते.
• नागालँड राज्य अधिनियम, 1962 ने दीर्घकाळ चाललेल्या स्वायत्ततेच्या मागणीनंतर घटनात्मक मान्यता आणि पूर्ण राज्याचा दर्जा दिला.
• 1947 मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर वाढत्या नागा राष्ट्रवादाने राज्याच्या निर्मितीचा मार्ग मोकळा केला.
• भारत सरकार आणि नागा नेत्यांमधील 1960 च्या कराराने औपचारिक राज्य निर्मितीचा मार्ग प्रशस्त केला.
पूरक माहिती:
• भौगोलिक आणि प्रशासकीय ठळक मुद्दे
• प्रदेश: ईशान्य भारत
• सीमा: अरुणाचल प्रदेश, आसाम, मणिपूर, म्यानमार
• राजधानी: कोहिमा
• हवामान: मान्सून; वार्षिक 70-100 इंच पाऊस पडतो
• सांस्कृतिक ओळख
• 16 जमातींचे घर: कोन्याक, आओ, तांगखुल, सेमा, अंगामी, इत्यादी.
• जमातींमध्ये विशिष्ट भाषा, लोककला, विधी आणि हस्तकला.
• जैवविविधता आणि पर्यावरण
• प्रमुख संरक्षित क्षेत्रे: इंटंकी राष्ट्रीय उद्यान, सिंगफन डब्ल्यूएलएस, पुली बॅडझे डब्ल्यूएलएस, फकीम डब्ल्यूएलएस.
• ड्झुकू व्हॅली तिच्या सुंदर हंगामी फुलांसाठी प्रसिद्ध आहे.
• इंटंकी एनपी हे समुदायाच्या संवर्धनाद्वारे समर्थित एक प्रमुख जैवविविधता हॉटस्पॉट आहे.
• अर्थव्यवस्था आणि कृषी
• 90% लोकसंख्या शेतीवर अवलंबून आहे.
• प्रमुख पिके: तांदूळ, मका, बाजरी, डाळी, तेलबिया, बटाटा, ऊस.
• हॉर्नबिल महोत्सव
• दरवर्षी 1-10 डिसेंबर दरम्यान आयोजित; 2000 मध्ये सुरू झाला.
• जमाती नृत्य, लोक संगीत, हस्तकला, खेळ आणि खाद्यपदार्थ सादर केले जातात.
• याला “उत्सवांचे उत्सव” म्हणून ओळखले जाते.
• राजकीय चिन्ह
• राज्य प्राणी: मिथुन
• राज्य पक्षी: ब्लिथचा ट्रॅगोपन
• भारतात हॉर्नबिलच्या 9 प्रजाती आहेत; अनेक धोक्यात आहेत.
• ग्रेट हॉर्नबिल वेस्टर्न घाट आणि हिमालयीन पायथ्याशी स्थानिक आहे (नागालँड-विशिष्ट नाही).
The correct answer is 1 December 1963.
In News
• Nagaland attained statehood on 1 December 1963 under the State of Nagaland Act, 1962, marking its 61st Statehood Day.
Explanation & Key Takeaways:
• Nagaland became India’s 16th state on 1 December 1963, showcasing the unity and resilience of the Naga people.
• The State of Nagaland Act, 1962 provided constitutional recognition and full statehood after long-standing autonomy demands.
• The journey to statehood began with increasing Naga nationalism after India’s independence in 1947.
• A 1960 agreement between the Government of India and Naga leaders paved the way for formal state formation.
Related Concepts:
• Geographical & Administrative Highlights
• Region: Northeastern India
• Borders: Arunachal Pradesh, Assam, Manipur, Myanmar
• Capital: Kohima
• Climate: Monsoonal; receives 70–100 inches rainfall annually
• Cultural Identity
• Home to 16 tribes: Konyak, Ao, Tangkhul, Sema, Angami, etc.
• Distinct languages, folk arts, rituals, and crafts across tribes.
• Biodiversity & Ecology
• Key protected areas: Intanki National Park, Singphan WLS, Pulie Badze WLS, Fakim WLS.
• Dzukou Valley known for scenic seasonal blooms.
• Intanki NP is a major biodiversity hotspot supported by community conservation.
• Economy & Agriculture
• 90% population depends on farming.
• Major crops: rice, maize, millets, pulses, oilseeds, potato, sugarcane.
• Hornbill Festival
• Held annually from 1–10 December; launched in 2000.
• Showcases tribal dances, folk music, crafts, sports, and cuisine.
• Known as the “Festival of Festivals”.
• State Symbols
• State Animal: Mithun
• State Bird: Blyth’s Tragopan
• India has 9 hornbill species; many are threatened.
• The Great Hornbill is native to Western Ghats & Himalayan foothills (not Nagaland-specific).