MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity General
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणत्या घटनादुरुस्ती कायद्याने 'महानगर नियोजन समिती' स्थापन करण्याची तरतूद केली?

Which of the following Constitution Amendment Acts provided for the formation of the 'Metropolitan Planning Committee'?

पर्याय (Options):
A

42 वी घटनादुरुस्ती कायदा

B

44 वी घटनादुरुस्ती कायदा

C

73 वी घटनादुरुस्ती कायदा

D

74 वी घटनादुरुस्ती कायदा

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर 74 वी घटनादुरुस्ती कायदा आहे. Key Points • 1992 मध्ये मंजूर झालेल्या 74 व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने, विशेषतः महानगर नियोजन समिती (MPC) स्थापन करण्याची तरतूद केली. • याने भारतीय संविधानात भाग IXA समाविष्ट केला, जो नगरपालिका आणि शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या प्रशासनाशी संबंधित आहे. • या कायद्याने अनुच्छेद 243ZE जोडले, ज्यामध्ये 10 लाखांहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या प्रत्येक महानगर क्षेत्रात महानगर नियोजन समिती स्थापन करणे अनिवार्य केले आहे. • MPC ची भूमिका संपूर्ण महानगर क्षेत्रासाठी विकास योजना तयार करणे आणि प्रदेशातील नगरपालिका, पंचायत आणि इतर प्राधिकरणांमध्ये नियोजनाचे समन्वय साधणे आहे. • MPC ची रचना आणि कार्य राज्य विधानमंडळाद्वारे निश्चित केले जाते, परंतु दोन तृतीयांश सदस्य महानगर क्षेत्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधून निवडले जाणे आवश्यक आहे. म्हणून, ही दुरुस्ती योग्य उत्तर आहे. • MPC ची स्थापना मोठ्या शहरी भागात समन्वित नियोजन आणि विकास सुनिश्चित करते, ज्यामुळे गृहनिर्माण, वाहतूक आणि पायाभूत सुविधांसारख्या समस्या सोडवल्या जातात. Additional Information • 74 वी घटनादुरुस्ती कायदा: • ही दुरुस्ती नगरपालिका आणि शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांना घटनात्मक दर्जा देण्यासाठी सादर करण्यात आली होती, ज्यामुळे त्यांना स्वशासनाचे प्रभावी घटक म्हणून कार्य करण्यास सक्षम केले. • याने शहरी क्षेत्राच्या आकारानुसार तीन प्रकारच्या नगरपालिकांची तरतूद केली: नगर पंचायत, नगर परिषद आणि महानगरपालिका. • अनुच्छेद 243ZE: • हे अनुच्छेद 10 लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या शहरी क्षेत्रांसाठी महानगर नियोजन समिती स्थापन करणे अनिवार्य करते. • MPC ला विविध स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी तयार केलेल्या योजनांचा विचार करून संपूर्ण महानगर क्षेत्रासाठी विकास योजना तयार करण्याचे काम सोपवण्यात आले आहे. • 74 व्या दुरुस्तीची प्रमुख वैशिष्ट्ये: • यामध्ये 12 वी अनुसूची समाविष्ट होती, ज्यात शहरी नियोजन, पाणीपुरवठा, झोपडपट्ट्या सुधारणा आणि सार्वजनिक आरोग्य यासारख्या नगरपालिकांद्वारे व्यवस्थापित केल्या जाणाऱ्या 18 कार्यात्मक बाबींची यादी आहे. • याने प्रभाग समित्यांच्या स्थापनेद्वारे शहरी शासनात नागरिक सहभागाची गरज अधोरेखित केली. Important Points • 42 वी घटनादुरुस्ती कायदा: • ही दुरुस्ती, 1976 मध्ये मंजूर झाली, तिला 'लघु संविधान' असेही म्हटले जाते. याने काही विषय राज्य सूचीतून समवर्ती सूचीमध्ये हस्तांतरित करून केंद्र सरकारला बळकट केले, परंतु MPC साठी तरतुदी समाविष्ट केल्या नाहीत. • 44 वी घटनादुरुस्ती कायदा: • ही दुरुस्ती, 1978 मध्ये मंजूर झाली, 42 व्या दुरुस्तीतील काही तरतुदी उलट केल्या, विशेषतः राज्यांना काही अधिकार परत दिले आणि मूलभूत हक्कांचे संरक्षण केले. • 73 वी घटनादुरुस्ती कायदा: • 1992 मध्ये मंजूर झालेली, ही दुरुस्ती पंचायती राज संस्थांना घटनात्मक दर्जा देऊन आणि या संस्थांसाठी 29 कार्यात्मक बाबींची यादी करणारी 11 वी अनुसूची समाविष्ट करून ग्रामीण स्वशासनावर केंद्रित होती.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?