MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Cell Biology, Genetics & Evolution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कोणत्या कारणामुळे DNA सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारे जनुकीय पदार्थ बनतो?

What makes DNA the most abundant genetic material?

पर्याय (Options):
A

त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

त्याचा उच्च उत्परिवर्तन दर

C

प्रथिनांसह त्याची आंतरक्रिया

D

त्याच्या एन्झाइमैटिक भूमिका

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • DNA ची दुहेरी-सर्पिल रचना नायट्रोजनयुक्त बेसमध्ये असलेल्या हायड्रोजन बंधांमुळे आणि बेस पेअरमधील हायड्रोफोबिक आंतरक्रियांद्वारे स्थिर होते. • ही स्थिर रचना पिढ्यानपिढ्या जनुकीय माहितीचे विश्वसनीय प्रतिकृतीकरण आणि संरक्षण सुनिश्चित करते. • DNA ची स्थिरता त्याला विघटन थांबवण्यास आणि त्याची अखंडता टिकवून ठेवण्यास मदत करते, ज्यामुळे तो सर्वात प्रचंड प्रमाणात आढळणारा जनुकीय पदार्थ बनतो. • DNA चा कणा फॉस्फेट आणि डीऑक्सीरिबोज शुगरने बनलेला असतो, ज्यामुळे त्याची रासायनिक लवचिकता वाढते. • या रचनेमुळे बेसचे अचूक जोडणी (एडेनिन थायमिनसोबत, आणि सायटोसिन ग्वानीनसोबत) सुलभ होते, ज्यामुळे अचूक जनुकीय सांकेतिकरण सुनिश्चित होते. • DNA ची स्थिरता हिस्टोन्स आणि इतर प्रथिनांसोबत आंतरक्रिया करण्याच्या क्षमतेमुळे आणखी वाढते, ज्यामुळे गुणसूत्रांमध्ये त्याला एकत्रित आणि संरक्षित करण्यात मदत होते. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • त्याचा उच्च उत्परिवर्तन दर • उच्च उत्परिवर्तन दर DNA ला अस्थिर बनवेल आणि जनुकीय माहिती जतन करण्यासाठी कमी विश्वसनीय बनवेल. • उत्परिवर्तन उत्क्रांतीमध्ये भूमिका बजावतात, तरी जास्त उत्परिवर्तन जनुकीय विकार आणि प्रतिकृतीकरणात त्रुटींना कारणीभूत ठरू शकते. • प्रथिने सह त्याची आंतरक्रिया • DNA हिस्टोन्ससारख्या प्रथिनांशी आंतरक्रिया करून क्रोमॅटिन तयार करतो; तथापि, हे वैशिष्ट्य DNA ला सर्वात जास्त प्रमाणात आढळणारा जनुकीय पदार्थ बनवण्यासाठी थेट जबाबदार नाही. • प्रोटीन आंतरक्रिया मुख्यतः जनुकीय पदार्थांच्या पॅकेजिंग आणि नियमनामध्ये मदत करतात. • त्याच्या एन्झाइमैटिक भूमिका • DNA स्वतः एन्झाइमैटिक भूमिका बजावत नाही; त्याऐवजी, DNA पॉलिमरेझ आणि हेलिकेझ सारखे एन्झाइम प्रतिकृतीकरण आणि दुरुस्ती दरम्यान DNA वर कार्य करतात. • एन्झाइमैटिक भूमिका RNA ला अधिक संबंधित आहेत, जे रायबोजाइम (उत्प्रेरक RNA) म्हणून कार्य करू शकतात. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना'. Cell Biology, Genetics & Evolutionचा थेट संबंध 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Cell Biology, Genetics & Evolution ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('त्याचा उच्च उत्परिवर्तन दर') आणि पर्याय 1 ('त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('त्याचा उच्च उत्परिवर्तन दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' हे ठरते. • पर्याय 3 ('प्रथिनांसह त्याची आंतरक्रिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' हे ठरते. • पर्याय 4 ('त्याच्या एन्झाइमैटिक भूमिका'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('त्याचा उच्च उत्परिवर्तन दर') आणि पर्याय 1 ('त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना'. Cell Biology, Genetics & Evolutionचा थेट संबंध 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('त्याचा उच्च उत्परिवर्तन दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' हे ठरते. • पर्याय 3 ('प्रथिनांसह त्याची आंतरक्रिया'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' हे ठरते. • पर्याय 4 ('त्याच्या एन्झाइमैटिक भूमिका'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('त्याची स्थिर दुहेरी-सर्पिल रचना') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):