General Science
General Science
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणती / त्या धातुंची / च्या जोडी / जोड्या त्यांच्या खनिजांपासून वेगळे काढण्यासाठी साईनाईड जटिल आयनचे द्रावण वापरतात ? (A) Cu आणि Au (B) Co आणि Ag (C) Au आणि Ag (D) Na आणि Hg
Which of the following pair/pairs of metal/metals can be extracted from their ores by using cyanide complex solutions? (A) Cu and Au (B) Co and Ag (C) Au and Ag (D) Na and Hg
पर्याय (Options):
A
दोन्ही (A) आणि (B)
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
फक्त (C)
C
फक्त (D)
D
दोन्ही (C) आणि (D)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
फक्त (C) हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• धातुकर्म प्रक्रियेदरम्यान सायनॉइड संकुल तयार करून सोने (Au) आणि चांदी (Ag) त्यांच्या त्यांच्या खनिजांपासून काढता येतात.
• या प्रक्रियेला सायनॉइड प्रक्रिया किंवा मॅकआर्थर-फॉरेस्ट प्रक्रिया म्हणतात.
• या प्रक्रियेत, खनिजाला सोडियम सायनाइड किंवा पोटॅसियम सायनाइडच्या द्रवीकृत मिश्रणाने उपचारित केले जाते, ज्यामुळे त्या धातूचा विद्राव्य सायनाइड संयोग तयार होतो.
• सोन्यासाठीची अभिक्रिया अशी आहे:
• 4Au + 8NaCN + O_(2) + 2H_(2)O → 4Na[Au(CN)_(2)] + 4NaOH
• त्याचप्रमाणे, चांदी Na[Ag(CN)_(2)] सारखा विद्राव्य संकुल तयार करते.
पूरक माहिती:
• सायनॉइड प्रक्रिया सोने आणि चांदीसाठी अत्यंत निवडक असून तांबे, कोबाल्ट किंवा पारा यांसारख्या इतर धातूंसाठी ते योग्य कार्य करत नाही.
• इतर धातूंसाठी वेगवेगळ्या निष्कर्षण प्रक्रिया, जसे की विगालन किंवा जलधातुकर्म तंत्रे आवश्यक असतात.
• पर्यावरणीय काळजीमुळे, सोने आणि चांदीच्या निष्कर्षणात सायनॉइडचा वापर बारकाईने देखरेखीखाली आणि नियंत्रित आहे.