Geography
Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
जागतिक तापमान वाढच्या संदर्भात खालील विधानांचा विचार करा : (a) तांदळाच्या लागवडीबरोबर अवायुजीवी (Anaerobic) मिथेनचे उत्सर्जन होते. (b) जेंव्हा नायट्रोजन आधारित खतांचा वापर केला जातो तेव्हा मृदेत नायट्रस ऑक्साइडचे उत्सर्जन होते. वरीलपैकी कोणते विधान /विधाने बरोबर आहे / त ?
Consider the following statements regarding global warming: (a) Anaerobic Methane is emitted with rice cultivation. (b) When nitrogen-based fertilizers are used, nitrous oxide is released into the soil. Which of the above statement / statements is / are correct ?
पर्याय (Options):
A
फक्त (a)
B
फक्त (b)
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
(a) व (b) दोन्हीही
D
(a) व (b) दोन्हीही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
पर्याय 3 योग्य आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• विधान (a): तांदळाच्या लागवडीबरोबर अवायुजीवी (Anaerobic) मिथेनचे उत्सर्जन होते.
• हे बरोबर आहे, कारण तांदळाची लागवड ही जलमग्न शेती असते, जी अवायुजीवी (ऑक्सिजनमुक्त) परिस्थिती निर्माण करते. अशा परिस्थिती मिथेन निर्माण करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांसाठी (मिथॅनोजेन्स) आदर्श असतात, जे मिथेन वायू सोडतात.
• विधान (b): जेंव्हा नायट्रोजन आधारित खतांचा वापर केला जातो तेव्हा मृदेत नायट्रस ऑक्साइडचे उत्सर्जन होते.
• हे देखील बरोबर आहे, कारण नायट्रोजनयुक्त खते मातीत नत्रस्थिरीकरण आणि अ-नत्रस्थिरीकरण यासारख्या सूक्ष्मजैविक प्रक्रियेतून जातात, ज्यामुळे नायट्रस ऑक्साईड (N_(2)O), एक शक्तिशाली हरितगृह वायू, बाहेर सोडला जातो.
• दोन्ही विधाने (a) आणि (b) बरोबर आहेत, कारण ती हरितगृह वायू उत्सर्जन आणि जागतिक तापमानवाढीला हातभार लावणाऱ्या दोन प्रमुख प्रक्रियांचे वर्णन करतात.
पूरक माहिती:
• मिथेन (CH_(4)): मिथेन हा एक हरितगृह वायू आहे, जो जागतिक तापमानवाढ क्षमतेच्या बाबतीत, जरी वातावरणात कमी प्रमाणात असला तरीही, कार्बन डायऑक्साइड (CO_(2)) पेक्षा अधिक शक्तिशाली असतो.
• नायट्रस ऑक्साईड (N_(2)O): नायट्रस ऑक्साईड हा दीर्घकाळ टिकणारा हरितगृह वायू आहे, जो ओझोन क्षय आणि जागतिक तापमानवाढीवर महत्त्वपूर्ण परिणाम करतो. कृषी पद्धती, N_(2)O उत्सर्जनाचे एक प्रमुख स्त्रोत आहेत.