History
Freedom to Partition (1939-1947)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालील गोष्टींची कालक्रमानुसार मांडणी करा. a. पाकिस्तानचा ठराव b. राजाजींचा प्रस्ताव कॉंग्रेसने फेटाळला c. राजाजी सूत्र d. शिमला परिषद
Arrange the following things in chronological order. a. The Pakistan Resolution b. Rejection of Rajaji's proposal by Congress c. The Rajaji Formula d. Simla Conference
पर्याय (Options):
A
a, d, b, c
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
a, c, b, d
C
b, a, d, c
D
c, b, a, d
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे.
पाकिस्तानचा ठराव (1940):
• लाहोर ठराव किंवा पाकिस्तान ठराव हा 22 ते 24 मार्च 1940 दरम्यान तयार केलेला राजकीय ठराव होता.
• अखिल भारतीय मुस्लीम लीगच्या 25 सदस्यीय कार्यकारी समितीने त्याचा मसुदा तयार केला होता.
• लाहोर येथे 23 मार्च 1940 रोजी झालेल्या सर्वसाधारण अधिवेशनात मुस्लीम लीग सदस्यत्वाने ते औपचारिकपणे स्वीकारले.
• या ठरावात पंजाब, बंगाल, सिंध, उत्तर पश्चिम सीमांत प्रांत यासारख्या मुस्लीमबहुल राज्यांसाठी अधिक स्वायत्ततेची मागणी करण्यात आली.
राजाजींचा प्रस्ताव कॉंग्रेसने फेटाळला (1944):
• लीग मुस्लिमांसाठी पाकिस्तानच्या स्वतंत्र राष्ट्राची मागणी करत होती तर भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस देशाच्या फाळणीच्या विरोधात होती.
• सी राजगोपालाचारी यांनी 1944 मध्ये राजाजी सूत्र नावाच्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस आणि मुस्लीम लीगमधील कोंडी फोडण्याच्या योजनेचा एक संच प्रस्तावित केला.
• गांधी आणि एम ए जिन्नाह यांनी राजाजी सूत्राच्या आधारे चर्चा केली.
• जिनांचा या प्रस्तावावर आक्षेप असल्याने ही चर्चा अपयशी ठरली.
राजाजी सूत्र (1944):
• सूत्रानुसार:
• काँग्रेस आणि मुस्लीम लीगने एकत्र येऊन ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला पाहिजे.
• सत्तांतरानंतर मुस्लिमांसाठी पाकिस्तानची निर्मिती केली जाईल.
• लोकसंख्या समान प्रमाणात असेल तेथे जनमत चाचणी घेतली जाईल.
शिमला परिषद (1945):
• लॉर्ड वेव्हल यांनी महात्मा गांधी आणि एम ए जिन्नाह यांच्यासह नेत्यांना 25 जून 1945 रोजी वेव्हल योजनेवर चर्चा करण्यासाठी शिमला येथे आमंत्रित केले.
• लीग आणि कॉंग्रेस त्यांचे मतभेद मिटवू शकले नाहीत म्हणून ही परिषद अपयशी ठरली.
• जिन्नाह यांनी जोर देऊन सांगितले की, केवळ लीगचे सदस्यच परिषदेतील मुस्लीम प्रतिनिधी असू शकतात.
• कॉंग्रेसद्वारे मुस्लीम सदस्यांच्या नामांकनाला त्यांनी विरोध केला.