History
Socio - Religious Reform Movements in the 19th and 20th CE India
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
1889 मध्ये, मुंबई येथे न्हाव्यांची सभा बोलावून त्यांना स्त्रियांच्या केशवपनापासून कोणी परावृत्त केले?
In 1889, who called a meeting of barbers in Bombay and discouraged them from tonsuring women?
पर्याय (Options):
A
न्यायमूर्ती रानडे
B
महर्षी धोंडो केशव कर्वे
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
महात्मा जोतिबा फुले
D
महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर महात्मा जोतिबा फुले आहे.
महात्मा जोतिबा फुले (1827- 1890):
• 19 व्या शतकातील ते सामाजिक विचारवंत होते.
• पुण्याच्या पेशवाईच्या राजवटीत वंचित आणि शोषित घटकांच्या एकतेसाठी त्यांनी काम केले.
• अस्पृश्यता आणि जातिव्यवस्था निर्मूलन आणि स्त्रियांना आणि दलितांना शिक्षित करण्यासाठी केलेले प्रयत्न आणि दलित स्त्रियांच्या कल्याणासाठी त्यांनी केलेल्या कार्यासाठी ते ओळखले जात.
• जोतीने विधवांच्या पुनर्विवाहाला प्रोत्साहन दिले आणि विधवांच्या केशवपन करण्याचे अमानुष कृत्य रोखले आणि 1889 मध्ये या प्रथेच्या विरोधात उठलेल्या न्हाव्यांच्या संपाचे नेतृत्व केले.
• त्यांनी दलित आणि स्त्रियांच्या शोषणावर विस्तृत लेखन केले आणि 1873 मध्ये त्यांनी सुरू केलेल्या 'सत्यशोधक समाजाच्या' संदेशाच्या प्रसारासाठी काम केले.
• फुले यांनी 1848 मध्ये तात्यासाहेब भिडे यांच्या निवासस्थानी (भिडेवाडा) पुण्यात मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू केली.
• त्यांना 1888 मध्ये महाराष्ट्रीय सामाजिक कार्यकर्ते विठ्ठलराव कृष्णजी वंदेकर यांनी सन्माननीय महात्मा पदवी प्रदान केली.
• सत्यशोधक समाज:
• याची स्थापना ज्योतिराव फुले यांनी 1873 मध्ये पुण्यात केली होती.
• या समाजाने उच्च दर्जाचे लोक, उच्चभ्रू, नोकरशाही आणि ब्राह्मण यांच्या प्रवेशावर बंदी घातली.
• उद्देश: समाजाला जातीभेदापासून निर्दूषित करणे आणि ब्राह्मणांनी लादलेल्या लांच्छनांमुळे पीडित खालच्या जातीच्या लोकांना मुक्त करणे.
• ब्राह्मणांनी खालच्या जातीचे आणि अस्पृश्य ठरवलेल्या सर्व लोकांना लागू होणारी 'दलित' ही संज्ञा तयार करणारे जोतिराव फुले हे प्रथम व्यक्ती होते.
• 'महात्मा जोतिबा फुले: आपल्या सामाजिक क्रांतीचे जनक' हे जोतिबांचे चरित्र धनंजय कीर यांनी 1974 मध्ये लिहिले होते.