General Science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
पुढीलपैकी कोणते/कोणता नायट्रोजनयुक्त मलमूत्र कचरा नाही/नाहीत? a. अमोनिया b. क्रिएटिन c. युरिया d. क्रिएटिनिन
Which of the following is/are not a nitrogenous excretory waste? a. Ammonia b. Creatine c. Urea d. Creatinine
पर्याय (Options):
A
अमोनिया आणि क्रिएटिनिन
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
केवळ क्रिएटिन
C
युरिया आणि अमोनिया
D
क्रिएटिनिन आणि युरिया
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर फक्त क्रिएटिन आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• प्रोटीन आणि न्यूक्लिक आम्लासारख्या नायट्रोजनयुक्त संयुगे चयापचयातून तयार होणारा कचरा म्हणजे अमोनिया.
• क्रिएटिनिन हा कचरा उत्पादन क्रिएटीन नावाच्या संयुगेच्या ब्रेकडाउनपासून स्नायूंनी उत्पादित केला जातो. शरीराच्या स्नायू सामान्य झीज व येते की एक कचरा उत्पादन आहे. प्रत्येकाच्या रक्तप्रवाहात क्रिएटिनिन असते.
• क्रिएटिनिन मूत्रपिंडांद्वारे शरीरातून काढून टाकले जाते, जे बहुतेक सर्व रक्तातून फिल्टर करते आणि मूत्रात सोडते.
महत्त्वाची टीप:
• यूरिया, एक नायट्रोजनयुक्त कचरा सामग्री, जेव्हा अमोनिया जनावरांमध्ये चयापचय होते तेव्हा ते मूत्रात विसर्जित होते.
• मानवासह सस्तन प्राणी यूरियाचे प्राथमिक उत्पादक आहेत. ते प्राथमिक नायट्रोजनयुक्त कचरा उत्पादन म्हणून युरिया तयार करतात, त्यांना युरेओटलिक प्राणी म्हणतात.
• नायट्रोजनचा सोयीस्कर स्त्रोत म्हणून खतांमध्ये यूरियाचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.
पूरक माहिती:
• मानवासारखे सस्तन प्राणी यूरिया बाहेर टाकतात, तर पक्षी, सरपटणारे प्राणी आणि काही स्थलीय जंतुभांडार कचरा म्हणून यूरिक आम्ल तयार करतात.
• यूरियाऐवजी यूरिक आम्ल तयार करणे फायदेशीर आहे कारण यामुळे पाण्याचे नुकसान आणि त्यानंतरच्या पाण्याची गरज कमी होते.