History (इतिहास)
Ahmedabad Mill Workers' Movement and Anasuya Sarabhai
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
इ.स. १९१८ मध्ये अहमदाबाद येथील कापड गिरणी कामगारांच्या वेतनवाढीसाठी झालेल्या संपामध्ये महात्मा गांधी यांच्यासोबत कामगारांचे संघटन आणि नेतृत्व करणाऱ्या प्रमुख महिला समाजसुधारक कोण होत्या?
Who was the main female collaborator with Mahatma Gandhi in the struggle of mill workers in Ahmedabad ?
पर्याय (Options):
A
सरोजिनी नायडू
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
अनुसया साराभाई
C
कस्तुरबा गांधी
D
अरुणा असफ अली
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
१. कालानुक्रम व अचूक वर्ष/तारीख: अहमदाबादमधील कामगार चळवळीची सुरुवात १९१४-१९१७ या काळात अनुसया साराभाई यांच्या सामाजिक आणि कामगारविषयक कार्यातून झाली. ४ डिसेंबर १९१७ रोजी त्यांनी गिरणी कामगारांच्या प्रश्नांसाठी महत्त्वपूर्ण संघटनात्मक पुढाकार घेतला. मार्च १९१८ मध्ये अहमदाबादमधील गिरणी कामगारांचा ऐतिहासिक संप झाला. गिरणी मालकांनी २०% वेतनवाढ देण्याची भूमिका घेतली होती, तर गांधीजींनी कामगारांच्या ३५% वेतनवाढीच्या मागणीला पाठिंबा दिला. संपादरम्यान गांधीजींनी कामगारांना अहिंसक सत्याग्रहाची शपथ दिली आणि १५ मार्च १९१८ रोजी उपोषण सुरू केले. अखेरीस लवादाच्या माध्यमातून ३५% वेतनवाढीचा तोडगा निघाला. २. नेते, संस्था व संघटना: अनुसया साराभाई या अहमदाबादमधील कामगार चळवळीच्या प्रमुख महिला नेत्या होत्या. त्या गिरणी मालक संघटनेचे अध्यक्ष अंबालाल साराभाई यांच्या भगिनी होत्या. त्यांनी महात्मा गांधी आणि शंकरलाल बँकर यांच्यासोबत कामगारांचे संघटन केले. २५ फेब्रुवारी १९२० रोजी अहमदाबाद टेक्सटाईल लेबर असोसिएशन (Textile Labour Association), म्हणजेच मजूर महाजन संघाच्या स्थापनेत त्यांची महत्त्वपूर्ण भूमिका होती. या संस्थेच्या उभारणीत गांधीजींचेही योगदान होते. ३. महाराष्ट्राचा विशेष संदर्भ व ऐतिहासिक महत्त्व: ही चळवळ गुजरातमधील अहमदाबाद येथे घडली; तिचा थेट संबंध महाराष्ट्रातील एखाद्या प्रादेशिक चळवळीशी नव्हता. तथापि, संघटित कामगार चळवळ, कामगारांचे हक्क, वेतनवाढ आणि अहिंसक आंदोलन या दृष्टीने तिचा संपूर्ण भारतीय कामगार इतिहासावर प्रभाव